Zagrożenie zewnętrzne

„Zagrożenie zewnętrzne” to pojęcie używane w ustawie „Ochrona przyrody” do opisania wpływu, który może szkodzić chronionej przyrodzie, choć jego źródło znajduje się poza granicą chronionego obszaru albo obiektu. Nie chodzi więc wyłącznie o zdarzenie już powodujące szkodę. Wystarczy, że dany czynnik może doprowadzić do niekorzystnych zmian.

Najważniejsze elementy tego pojęcia to:

• istnienie czynnika, czyli zjawiska, działania lub innego oddziaływania mogącego wywołać zmianę;
• możliwość pogorszenia właściwości fizycznych, chemicznych lub biologicznych zasobów, tworów i składników przyrody;
• możliwość naruszenia walorów krajobrazowych albo naturalnego przebiegu procesów przyrodniczych;
• zewnętrzne pochodzenie czynnika, ponieważ jego źródło musi znajdować się poza granicami obszaru lub obiektu objętego ochroną prawną.

Przyczyna zagrożenia może być naturalna albo związana z działalnością człowieka. Ustawa nie ogranicza zatem tego pojęcia do określonego rodzaju zdarzeń. O tym, czy mamy do czynienia z zagrożeniem zewnętrznym, decydują przede wszystkim możliwe skutki dla chronionych wartości oraz lokalizacja źródła oddziaływania.

W praktyce pojęcie pozwala uwzględniać przy ochronie przyrody także wpływy pochodzące spoza chronionego obszaru. Jego znaczenie polega na objęciu analizą nie tylko tego, co dzieje się wewnątrz granic ochrony, lecz również czynników z otoczenia, które mogą zmienić stan przyrody, krajobrazu lub procesów naturalnych. Pomaga to odróżnić zagrożenia wewnętrzne od zewnętrznych i właściwie oceniać zakres oddziaływań wymagających uwzględnienia w działaniach ochronnych.

W innych regulacjach określenia odnoszące się do zewnętrznego zagrożenia lub bezpieczeństwa mogą mieć znaczenie zależne od dziedziny. W przepisach dotyczących obrony Ojczyzny wiążą się z bezpieczeństwem państwa i organizacją przygotowań obronnych, natomiast w prawie ochrony środowiska zagrożenia są rozpatrywane także w związku z przeciwdziałaniem awariom przemysłowym oraz czynnościami kontrolno-rozpoznawczymi. Cel i treść pojęcia wynikają jednak każdorazowo z konkretnego przepisu.