Wzorzec jednostki miary

Wzorzec jednostki miary to przyrząd pomiarowy, który służy do ustanowienia, odtworzenia, zachowania albo przekazania określonej jednostki miary lub jednej bądź kilku wartości danej wielkości fizycznej. Jego najważniejszą cechą jest funkcja odniesienia: wyniki lub wartości uzyskiwane przy jego użyciu mogą stanowić punkt porównania dla innych pomiarów i przyrządów.

Definicja tego pojęcia znajduje się w ustawie „Prawo o miarach”. Obejmuje ona nie tylko przyrządy pozwalające uzyskać konkretną wartość, lecz także takie, które służą utrzymaniu przyjętej jednostki albo jej odtwarzaniu. Wzorzec może więc pełnić różne role, zależnie od tego, jaki jest jego przeznaczenie i z jaką wielkością fizyczną się wiąże.

Aby dany przyrząd można było uznać za wzorzec jednostki miary, powinien łącznie:

• mieć charakter przyrządu pomiarowego,
• być przeznaczony do pracy z jednostką miary lub określoną wartością wielkości fizycznej,
• realizować co najmniej jedną z funkcji wskazanych w definicji, czyli definiować, urzeczywistniać, zachowywać lub odtwarzać jednostkę albo wartość,
• służyć jako odniesienie dla pomiarów, wartości lub innych przyrządów.

W praktyce wzorzec porządkuje proces pomiarowy, ponieważ pozwala odwołać się do ustalonego punktu i porównywać z nim uzyskiwane wyniki. Dzięki temu możliwe jest zachowanie spójności pomiarów oraz odtwarzanie tych samych jednostek lub wartości w różnych sytuacjach. Znaczenie wzorca nie polega zatem wyłącznie na samym wskazaniu wyniku, lecz przede wszystkim na zapewnieniu podstawy, do której można odnosić inne pomiary.

Pojęcie ma znaczenie w systemie miar, w którym istotne jest jednolite posługiwanie się jednostkami i wartościami wielkości fizycznych. Ustawa traktuje wzorzec jako element służący odtwarzaniu i zachowaniu tej spójności. W zależności od przeznaczenia jeden wzorzec może być związany z jedną wartością albo z wieloma wartościami tej samej wielkości fizycznej.