Wyżywienie

Wyżywienie w polskim języku prawnym oznacza zapewnienie osobie posiłków i napojów albo środków umożliwiających ich uzyskanie, zgodnie z określonymi warunkami, normami i zasadami finansowania. Termin ten nie ma jednej, ogólnej definicji ustawowej. Jego znaczenie wynika z aktu prawnego i sytuacji, w której jest używany.

W przepisach wyżywienie może być świadczeniem zapewnianym bezpośrednio, na przykład przez wydawanie posiłków, albo przybierać postać uprawnienia do korzystania z posiłków w określonym miejscu i czasie. W niektórych regulacjach przewidziano również równoważnik pieniężny za wyżywienie. Jest to świadczenie pieniężne wypłacane zamiast posiłku, zwłaszcza gdy uprawniony nie może z niego skorzystać albo gdy przepisy przewidują taką formę realizacji prawa.

Najważniejsze elementy wyżywienia określane w przepisach obejmują:

• krąg osób uprawnionych,
• rodzaj i liczbę posiłków,
• normy ilościowe lub jakościowe,
• przypadki przyznania wyżywienia dodatkowego albo specjalnego,
• miejsce i sposób zapewnienia posiłków,
• zasady wypłaty równoważnika pieniężnego.

Pojęcie występuje między innymi w prawie penitencjarnym, regulacjach dotyczących pomocy socjalnej dla cudzoziemców, przepisach o wykonywaniu prac podwodnych oraz w pragmatykach służb mundurowych. W zakładzie karnym odpowiednie wyżywienie należy do warunków bytowych, które powinny być zapewnione skazanemu. Wobec cudzoziemców korzystających z pomocy socjalnej sposób zapewnienia wyżywienia może uwzględniać szczególne potrzeby określonych osób. Przy pracach podwodnych wyżywienie może stanowić bezpłatne świadczenie związane z wykonywaniem pracy.

W przepisach dotyczących funkcjonariuszy wyżywienie jest zazwyczaj powiązane z rodzajem służby, miejscem wykonywania zadań, szkoleniem, zawodami sportowymi lub szczególnymi warunkami pracy. Może mieć formę podstawowej, dodatkowej albo specjalnej normy żywieniowej. Praktyczne znaczenie terminu polega na określeniu, czy dana osoba otrzyma posiłek, świadczenie dodatkowe lub jego pieniężny odpowiednik, a także na ustaleniu zakresu obowiązku podmiotu zapewniającego wyżywienie.