Wywiad środowiskowy

Wywiad środowiskowy to czynność procesowa lub wykonawcza polegająca na zebraniu informacji o osobie, jej sytuacji życiowej oraz środowisku, w którym funkcjonuje. Obejmuje w szczególności dane o warunkach mieszkaniowych i rodzinnych, sytuacji zawodowej lub szkolnej, stanie zdrowia, sposobie życia, relacjach z otoczeniem oraz czynnikach mogących wpływać na zachowanie danej osoby. Informacje są uzyskiwane między innymi podczas rozmów z osobą, jej rodziną i innymi członkami środowiska, a także przez obserwację warunków życia.

W postępowaniu karnym wywiad środowiskowy służy sądowi lub prokuratorowi do lepszego poznania oskarżonego i oceny jego sytuacji osobistej. W określonych przypadkach, między innymi dotyczących zbrodni albo oskarżonego nieletniego, jego przeprowadzenie jest obowiązkowe. Wyniki przedstawia się w ustalonej formie i mogą one obejmować także spostrzeżenia osoby przeprowadzającej wywiad. Informacje o osobach, które ich udzieliły, podlegają szczególnym zasadom ujawniania, a informatorzy mogą zostać przesłuchani jako świadkowie. Policja może zapewnić osobie przeprowadzającej wywiad pomoc niezbędną do ochrony jej bezpieczeństwa.

Wywiad środowiskowy występuje także w sprawach cywilnych i rodzinnych. Sąd może zarządzić jego przeprowadzenie na przykład w celu ustalenia warunków życia małżonków, sytuacji małoletniego albo warunków panujących w miejscu zamieszkania kandydata na rodzinę zastępczą lub prowadzącego rodzinny dom dziecka.

W postępowaniu wykonawczym wywiad środowiskowy należy do czynności sądowego kuratora, który może badać sytuację skazanego, kontrolować wykonywanie obowiązków i wspierać jego readaptację społeczną. Czynność może być przeprowadzana również przez inne organy wskazane w przepisach. Jej praktyczne znaczenie polega na dostarczeniu sądowi lub kuratorowi informacji potrzebnych do dobrania właściwych środków, oceny ryzyka powrotu do przestępstwa oraz zaplanowania pomocy lub nadzoru. Wyniki wywiadu są jednym z elementów oceny sprawy i nie zastępują samodzielnego rozstrzygnięcia organu prowadzącego postępowanie.