Wykorzystanie środka przymusu bezpośredniego

„Wykorzystanie środka przymusu bezpośredniego” oznacza faktyczne zastosowanie takiego środka w jednym z przypadków wskazanych w ustawie „o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej”. Nie chodzi więc o samo posiadanie środka, jego przygotowanie ani możliwość użycia, lecz o podjęcie działania z jego wykorzystaniem wobec określonego obiektu albo w określonym celu.

Pojęcie obejmuje kilka rodzajów sytuacji. Może dotyczyć zastosowania środka wobec zwierzęcia. Może również służyć do zatrzymania, zablokowania lub unieruchomienia pojazdu, a także do pokonania przeszkody. Szczególne znaczenie ma wykorzystanie środka wobec obiektów bezzałogowych, przy czym ustawa rozróżnia ich trzy rodzaje:

• bezzałogowy statek powietrzny, wobec którego środek może zostać zastosowany w celu zniszczenia, unieruchomienia albo przejęcia kontroli nad jego lotem;
• bezzałogowy obiekt pływający, który może zostać zniszczony, unieruchomiony albo objęty kontrolą;
• bezzałogowy obiekt lądowy, wobec którego możliwe jest zniszczenie, unieruchomienie albo przejęcie nad nim kontroli.

Definicja wskazuje zatem zarówno przedmiot działania, jak i jego dopuszczalny cel. W przypadku zwierzęcia opisuje zastosowanie środka wobec niego, natomiast przy pojeździe, przeszkodzie i obiektach bezzałogowych określa oczekiwany skutek działania. W odniesieniu do pojazdu chodzi o zatrzymanie, zablokowanie lub unieruchomienie, a w odniesieniu do przeszkody o jej pokonanie. Przy obiektach bezzałogowych ustawa wiąże wykorzystanie środka z pozbawieniem obiektu możliwości działania albo z uzyskaniem nad nim kontroli, odpowiednio do jego rodzaju.

Tak rozumiane pojęcie porządkuje przepisy dotyczące stosowania środków przymusu bezpośredniego. Ma praktyczne znaczenie przy ustalaniu, czy doszło do ich wykorzystania oraz jaki był przedmiot i cel podjętego działania. Dzięki temu można odróżnić poszczególne sposoby użycia środka i ocenić je w ramach zasad przewidzianych w ustawie.