Wykonywanie

Wykonywanie w polskim prawie oznacza urzeczywistnianie określonego prawa, obowiązku, uprawnienia, czynności lub rozstrzygnięcia. Nie jest to na ogół samodzielnie zdefiniowane pojęcie o jednym, uniwersalnym znaczeniu. Jego zakres zależy od tego, czego dotyczy wykonywanie oraz jakie przepisy określają sposób, termin i skutki działania.

Termin ten występuje w wielu dziedzinach prawa, między innymi w prawie cywilnym, handlowym, karnym, administracyjnym i wodnym. Można wyróżnić kilka podstawowych znaczeń:

• wykonywanie prawa lub uprawnienia oznacza korzystanie z możliwości przyznanej przez przepisy, na przykład z praw udziałowych w spółce albo z prawa poboru akcji;
• wykonywanie obowiązku polega na podjęciu wymaganych działań lub zaniechaniu działań zakazanych, na przykład na wykonaniu obowiązku pracodawcy albo realizacji wymagań dotyczących ochrony wód;
• wykonywanie orzeczenia lub decyzji oznacza doprowadzenie do skutków określonych w rozstrzygnięciu, często przy udziale właściwego organu państwa;
• wykonywanie czynności lub pracy oznacza ich faktyczne przeprowadzenie zgodnie z prawem, zakresem upoważnienia i wymaganiami organizacyjnymi lub technicznymi.

Wykonywanie może być dobrowolne albo przymusowe. W pierwszym przypadku podmiot sam realizuje swoje uprawnienie lub spełnia ciążący na nim obowiązek. W drugim przypadku przepisy przewidują udział sądu, organu administracji, kuratora, komornika albo innego uprawnionego podmiotu. Szczególne zasady dotyczą wykonywania kar, środków zapobiegawczych i orzeczeń w sprawach karnych, w tym orzeczeń przekazywanych do wykonania innemu państwu.

Znaczenie praktyczne tego terminu wiąże się z oceną, czy określone działanie zostało podjęte prawidłowo, w odpowiednim czasie i przez właściwy podmiot. Niewykonywanie prawa może prowadzić do utraty określonej możliwości, natomiast niewykonanie obowiązku, orzeczenia lub zakazu może skutkować sankcjami przewidzianymi w przepisach.