Wspomagana prokreacja

Wspomagana prokreacja, określana w przepisach jako medycznie wspomagana prokreacja, oznacza działania medyczne prowadzące do uzyskania ciąży z wykorzystaniem komórek rozrodczych lub zarodków. Jest stosowana przede wszystkim w leczeniu niepłodności i może opierać się na komórkach rozrodczych pochodzących od osób, które mają zostać rodzicami, czyli w dawstwie partnerskim, albo od dawcy.

Procedury wspomaganej prokreacji są prowadzone przez uprawnione podmioty, w szczególności ośrodki medycznie wspomaganej prokreacji. Z ich wykonywaniem wiąże się pobieranie, wykorzystywanie, przechowywanie i monitorowanie komórek rozrodczych oraz zarodków. Przepisy określają zasady postępowania z tym materiałem, wymagają odpowiednich zgód i przewidują ochronę informacji o dawcach. Dokumentacja dotycząca procedur oraz przechowywanych komórek i zarodków podlega długotrwałemu przechowywaniu i zabezpieczeniu, a dane mogą być prowadzone w formie elektronicznej. Monitorowanie komórek rozrodczych i zarodków jest wymagane przez 90 lat.

Zastosowanie komórek rozrodczych w procedurze jest niedopuszczalne między innymi po wycofaniu zgody dawcy, po jego śmierci, bez zgody biorczyni albo w razie przeciwwskazań medycznych. Ograniczenie dotyczy także dawstwa, w wyniku którego urodziło się już dziesięcioro dzieci, z wyjątkiem dawstwa partnerskiego. Inne wykorzystanie komórek może wymagać pisemnej zgody dawcy i oceny lekarza. Zabronione jest pobieranie komórek rozrodczych ze zwłok ludzkich w celu zastosowania ich w medycznie wspomaganej prokreacji.

Pojęcie ma również znaczenie w prawie rodzinnym. Jeżeli mąż matki wyraził zgodę na wspomaganą prokreację, nie można zaprzeczyć jego ojcostwu z tego powodu, że nie jest on biologicznym ojcem dziecka. Ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa jest natomiast dopuszczalne tylko wtedy, gdy dziecko nie pochodzi z medycznie wspomaganej prokreacji.