Współwłasność ułamkowa

Współwłasność ułamkowa to forma własności, w której jedna rzecz należy jednocześnie do kilku osób, a każdej z nich przysługuje określony udział wyrażony ułamkiem. Udział wskazuje zakres uprawnień i obowiązków współwłaściciela, ale nie oznacza fizycznie wydzielonej części rzeczy. Przykładowo udział wynoszący 1/2 w nieruchomości nie oznacza własności konkretnego pokoju lub połowy działki.

Najważniejsze cechy współwłasności ułamkowej to:

• każdy współwłaściciel ma udział w prawie własności całej rzeczy,
• co do zasady może korzystać z rzeczy w takim zakresie, który nie wyłącza analogicznych uprawnień pozostałych współwłaścicieli,
• może rozporządzać swoim udziałem, na przykład go sprzedać, podarować albo obciążyć,
• uczestniczy w pożytkach i wydatkach związanych z rzeczą stosownie do wielkości udziału,
• czynności dotyczące zarządu rzeczą wymagają działania zgodnego z zasadami zarządu współwłasnością, zależnie od ich charakteru i znaczenia.

Jeżeli wysokość udziałów nie wynika z czynności prawnej, ustawy lub innych okoliczności, przyjmuje się zasadniczo, że są równe. Współwłasność ułamkowa różni się od współwłasności łącznej, w której udziały nie są oznaczone, a zakres praw jest związany z określonym stosunkiem prawnym, na przykład wspólnością majątkową małżeńską.

Współwłasność ułamkowa powstaje między innymi wskutek dziedziczenia, zawarcia umowy, nabycia rzeczy przez kilka osób albo przekształcenia innego stosunku prawnego. Może dotyczyć nieruchomości, rzeczy ruchomych, a także innych praw majątkowych. Co do zasady każdy współwłaściciel może żądać zniesienia współwłasności. Może ono nastąpić przez podział rzeczy, przyznanie jej jednemu współwłaścicielowi z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedaż rzeczy i podział uzyskanej kwoty.

Przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych znajdują zastosowanie przede wszystkim w prawie cywilnym, w tym przy rozliczeniu majątku po rozwiązaniu spółki. Odwołują się do nich także przepisy Kodeksu spółek handlowych w określonych sytuacjach związanych z majątkiem i odpowiedzialnością wspólników.