Wspólność majątkowa

Wspólność majątkowa to ustrój majątkowy małżonków, w którym określone składniki majątku należą łącznie do obojga małżonków. W polskim prawie podstawowym rodzajem jest wspólność ustawowa, powstająca z chwilą zawarcia małżeństwa, chyba że małżonkowie wcześniej albo później ustanowią inny ustrój majątkowy.

Wspólność ustawowa obejmuje co do zasady przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków albo przez jednego z nich. Do majątku wspólnego mogą należeć między innymi wynagrodzenie za pracę, dochody z działalności gospodarczej, dochody z majątku osobistego oraz środki zgromadzone w związku z aktywnością zawodową. Odrębny pozostaje majątek osobisty każdego z małżonków, obejmujący w szczególności przedmioty posiadane przed powstaniem wspólności oraz niektóre składniki nabyte w czasie małżeństwa, na przykład w drodze dziedziczenia lub darowizny, jeżeli nie postanowiono inaczej.

W czasie trwania wspólności małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym. Oboje są uprawnieni do korzystania z niego i obowiązani do współdziałania w jego zarządzie. W odniesieniu do niektórych czynności, zwłaszcza dotyczących istotnych składników majątku, konieczna może być zgoda drugiego małżonka. Zakres odpowiedzialności za zobowiązania zależy między innymi od rodzaju długu oraz od tego, czy drugi małżonek wyraził zgodę na jego zaciągnięcie. Ma to znaczenie także w postępowaniu podatkowym, ponieważ odpowiedzialność może obejmować majątek wspólny.

Wspólność może powstać na podstawie ustawy, umowy majątkowej małżeńskiej albo orzeczenia sądu. Umowa może wspólność rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć, ustanawiając rozdzielność majątkową. Wspólność ustaje między innymi wskutek rozwodu, separacji, zawarcia odpowiedniej umowy, orzeczenia rozdzielności lub śmierci małżonka. Po jej ustaniu majątek podlega podziałowi, a do tego podziału stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i dziale spadku. Termin ma znaczenie także w sprawach rodzinnych, cywilnych, podatkowych, upadłościowych i związanych z udziałem małżonka w spółce.