Wspólnik jednostki współzależnej

Wspólnik jednostki współzależnej to podmiot, który uczestniczy w sprawowaniu wspólnej kontroli nad inną jednostką. W rozumieniu ustawy o rachunkowości nie chodzi o każdego wspólnika ani o samo posiadanie udziałów. Muszą być spełnione określone przesłanki związane zarówno ze statusem tego podmiotu, jak i z jego rzeczywistą rolą wobec jednostki współzależnej.

Po pierwsze, wspólnikiem może być jednostka będąca spółką handlową albo przedsiębiorstwem państwowym. Definicja nie obejmuje więc dowolnych osób lub podmiotów, lecz wskazuje konkretną kategorię jednostek uczestniczących w relacji gospodarczej. Po drugie, taki podmiot musi razem z innymi udziałowcami sprawować współkontrolę nad jednostką współzależną. Oznacza to, że kontrola jest dzielona pomiędzy kilka podmiotów, a wspólnik nie działa jako jedyny podmiot kontrolujący. Jego znaczenie wynika ze wspólnego, uzgodnionego udziału w kształtowaniu sytuacji jednostki współzależnej.

Istotą pojęcia jest zatem połączenie dwóch elementów: odpowiedniej formy prawnej wspólnika oraz współdzielenia kontroli nad inną jednostką. Sam udział kapitałowy lub formalne powiązanie nie wystarcza, jeżeli nie wiąże się ze współkontrolą. Z drugiej strony wspólnik jednostki współzależnej nie musi samodzielnie podejmować wszystkich decyzji dotyczących tej jednostki, ponieważ jego rola polega na wykonywaniu kontroli wspólnie z innymi udziałowcami.

Pojęcie służy w ustawie o rachunkowości do prawidłowego opisania powiązań między jednostkami i ustalenia, jaki charakter ma udział danego podmiotu w jednostce współzależnej. Ma to znaczenie praktyczne przy analizie struktury organizacyjnej i kapitałowej, identyfikowaniu podmiotów uczestniczących we współkontroli oraz stosowaniu przepisów rachunkowych odnoszących się do takich powiązań. Dzięki temu można odróżnić wspólnika współkontrolującego jednostkę od podmiotu, który jedynie posiada w niej udziały albo pozostaje z nią w innym rodzaju relacji.