Wskaźnik cen

„Wskaźnik cen” w rozumieniu przepisów jest miarą zmian poziomu cen towarów i usług kupowanych przez gospodarstwa domowe. Ustawa „Minimalne wynagrodzenie za pracę” odwołuje się do jego szczególnej postaci, czyli średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem. Oznacza to, że uwzględnia on przeciętną zmianę cen w całym roku oraz odnosi się do ogółu towarów i usług konsumpcyjnych, a nie tylko do wybranej grupy produktów.

Pojęcie ma trzy podstawowe elementy:

• dotyczy cen towarów i usług konsumpcyjnych,
• obejmuje ich ogół, a więc nie ogranicza się do jednej kategorii wydatków,
• ma charakter średnioroczny i jest oficjalnie ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w „Monitorze Polskim”.

To właśnie urzędowe ogłoszenie nadaje wskaźnikowi znaczenie prawne i pozwala stosować jedną, oficjalnie ustaloną wartość zamiast posługiwania się niejednolitymi danymi lub indywidualną oceną zmian cen. W ustawie o minimalnym wynagrodzeniu wskaźnik stanowi punkt odniesienia przy stosowaniu przepisów, które uzależniają określone skutki prawne od zmian cen. Jego praktyczne znaczenie polega więc na umożliwieniu uwzględnienia ogólnego poziomu inflacji i zachowania porównywalności wartości określanych lub aktualizowanych na podstawie ustawy.

Nie jest to dowolny, bieżący odczyt cen ani cena konkretnego towaru. Dla celów prawnych istotna jest wartość ustalona według statystycznej metodologii i ogłoszona przez właściwy organ w określonym publikatorze. Dzięki temu organy administracji, pracodawcy i inne podmioty stosujące przepisy mogą posługiwać się tym samym miernikiem.

Wskaźnik cen występuje także w innych ustawach, między innymi w regulacjach dotyczących opłat za korzystanie ze środowiska i wód, opłat za udostępnianie materiałów geodezyjnych, opłat związanych z ruchem drogowym, gospodarki nieruchomościami oraz finansów publicznych. W tych przepisach służy przede wszystkim do waloryzacji stawek i wartości albo do uwzględnienia zmian poziomu cen przy obliczeniach ustawowych.