Sejm może wyrazić Radzie Ministrów wotum nieufności, czyli przyjąć uchwałę, w której odmawia jej dalszego poparcia. Taki wniosek musi zgłosić co najmniej 46 posłów. Nie wystarczy jednak samo wskazanie, że rząd powinien odejść. Wniosek musi również zawierać imię i nazwisko kandydata na nowego Prezesa Rady Ministrów. O przyjęciu uchwały decyduje większość ustawowej liczby posłów. Głosowanie nad wnioskiem nie może odbyć się od razu po jego zgłoszeniu. Można je przeprowadzić najwcześniej po upływie 7 dni. Jeżeli Sejm przyjmie uchwałę, Prezydent Rzeczypospolitej przyjmuje dymisję Rady Ministrów. Następnie powołuje na stanowisko Prezesa Rady Ministrów osobę wybraną przez Sejm. Na jej wniosek powołuje także pozostałych członków Rady Ministrów oraz odbiera od nich przysięgę. Przepis ogranicza również możliwość składania kolejnych wniosków. Powtórny wniosek może zostać zgłoszony dopiero po upływie 3 miesięcy od dnia zgłoszenia poprzedniego. Od tej zasady przewidziano wyjątek. Wniosek może zostać zgłoszony wcześniej, jeżeli poprze go co najmniej 115 posłów.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sejm może wyrazić ministrowi wotum nieufności, czyli podjąć decyzję wskazującą, że nie chce, aby dana osoba nadal pełniła funkcję ministra. Procedura rozpoczyna się od zgłoszenia wniosku w tej sprawie. Wniosek może zgłosić co najmniej 69 posłów. Oznacza to, że pojedynczy poseł ani mniejsza grupa posłów nie mogą skutecznie rozpocząć tej procedury. Do wniosku o wyrażenie wotum nieufności stosuje się odpowiednio przepis art. 158 ust. 2. Oznacza to, że wskazana w tym przepisie regulacja ma zastosowanie także w sprawie ministra, w zakresie, w jakim odpowiada tej procedurze. Sama możliwość zgłoszenia wniosku nie oznacza jeszcze, że minister zostanie odwołany. Aby wotum nieufności zostało wyrażone, potrzebna jest większość głosów ustawowej liczby posłów. Chodzi o określoną w przepisach pełną liczbę posłów, a nie tylko o liczbę osób obecnych podczas głosowania. Jeżeli Sejm wyrazi ministrowi wotum nieufności wymaganą większością, Prezydent Rzeczypospolitej odwołuje tego ministra. Odwołanie jest więc skutkiem decyzji Sejmu podjętej w warunkach określonych w tym przepisie.

Prezes Rady Ministrów składa dymisję Rady Ministrów na pierwszym posiedzeniu Sejmu wybranego w nowych wyborach. Jest to sytuacja związana ze zmianą składu Sejmu i następuje z mocy przepisu. Dymisję trzeba złożyć także w trzech innych przypadkach. Pierwszym jest nieuchwalenie przez Sejm wotum zaufania dla Rady Ministrów. Drugim jest wyrażenie Radzie Ministrów wotum nieufności. Trzecim jest rezygnacja Prezesa Rady Ministrów. Po przyjęciu dymisji Rady Ministrów Prezydent powierza jej dalsze sprawowanie obowiązków. Rada Ministrów wykonuje je do czasu powołania nowej Rady Ministrów. Jeżeli dymisja została złożona z powodu rezygnacji Prezesa Rady Ministrów, Prezydent może odmówić jej przyjęcia. Przepis wskazuje więc zarówno sytuacje prowadzące do złożenia dymisji, jak i sposób działania Rady Ministrów w okresie przejściowym.

Wotum nieufności

Wotum nieufności w przepisach

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej3 przepisy