Art. 117 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie związane z ustanowieniem adwokata lub radcy prawnego dla stron postępowania cywilnego, które nie są w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Przepis ten ma na celu zapewnienie dostępu do profesjonalnej pomocy prawnej osobom, które z różnych przyczyn nie mogą sobie na nią pozwolić, co jest istotnym elementem realizacji prawa do sądu i równości stron w postępowaniu sądowym.

#### Zwolnienie od kosztów sądowych a ustanowienie pełnomocnika

1. **Strona zwolniona od kosztów sądowych**:
   - Strona, która została zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Jest to istotne, ponieważ zwolnienie od kosztów sądowych nie obejmuje automatycznie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika.

2. **Osoba fizyczna niezwolniona od kosztów sądowych**:
   - Osoba fizyczna, która nie została zwolniona od kosztów sądowych, może również domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wymaga to złożenia odpowiedniego oświadczenia majątkowego.

3. **Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna**:
   - Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, która nie została zwolniona od kosztów sądowych, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. W tym przypadku konieczne jest przedstawienie dowodów na brak dostatecznych środków finansowych.

#### Procedura składania wniosku

- Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego można zgłosić wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy.
- Osoba fizyczna, która nie ma miejsca zamieszkania w siedzibie sądu, może złożyć wniosek w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania, który niezwłocznie przesyła ten wniosek sądowi właściwemu.

#### Kryteria uwzględnienia wniosku

- Sąd uwzględni wniosek, jeżeli uzna, że udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie jest potrzebny. Podstawą oddalenia wniosku nie może być fakt skorzystania przez osobę fizyczną z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

#### Specjalne uprawnienia prokuratora

- Prokurator ma prawo złożyć wniosek o ustanowienie pełnomocnika dla osób uprawnionych do dochodzenia roszczeń o rentę w przypadkach określonych w art. 444 § 2 i art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego, jeżeli osoby te nie są w stanie samodzielnie dochodzić swoich roszczeń z powodu wieku, stanu zdrowia, stanu majątkowego lub innych szczególnych okoliczności.

#### Postępowanie kasacyjne

- Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego zgłoszony po raz pierwszy w postępowaniu kasacyjnym lub postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sąd przekazuje do rozpoznania sądowi pierwszej instancji, chyba że uzna wniosek za oczywiście uzasadniony.

### Podsumowanie

Art. 117 k.p.c. jest kluczowym przepisem, który umożliwia stronom postępowania cywilnego dostęp do profesjonalnej pomocy prawnej, nawet jeśli nie są w stanie ponieść jej kosztów. Przepis ten zapewnia równość stron w postępowaniu sądowym i realizację prawa do sądu, co jest fundamentem sprawiedliwości proceduralnej.

Kodeks postępowania cywilnego

Art. 92 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (k.p.w.) reguluje szczególny tryb postępowania przyspieszonego, który ma na celu szybkie i efektywne rozpoznanie spraw o wykroczenia. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych elementów tego przepisu:

#### 1. Wniosek o ukaranie
W postępowaniu przyspieszonym wniosek o ukaranie może być uproszczony i ograniczać się do wymogów wskazanych w art. 57 § 2 i § 3 pkt 1 i 3 k.p.w. Oznacza to, że wniosek musi zawierać:
- dane osobowe obwinionego,
- dokładne określenie zarzucanego czynu,
- wskazanie dowodów na poparcie zarzutów.

Dopuszczalne jest również złożenie wniosku ustnie do protokołu, co przyspiesza procedurę.

#### 2. Rozpoznanie sprawy przez sąd
Sąd ma obowiązek bez zbędnej zwłoki przystąpić do rozpoznania sprawy. W protokole musi być zaznaczone, że sprawa jest prowadzona w trybie przyspieszonym oraz odnotowana godzina doprowadzenia obwinionego. Jest to istotne dla zapewnienia transparentności i prawidłowości postępowania.

#### 3. Obowiązek pozostania obwinionego do dyspozycji sądu
Obwiniony jest zobowiązany do pozostania do dyspozycji sądu do zakończenia rozprawy. W przeciwnym razie sąd może wydać orzeczenie pod jego nieobecność, a taki wyrok nie jest traktowany jako zaoczny. Ma to na celu zapobieżenie opóźnieniom w postępowaniu.

#### 4. Przerwanie rozprawy
Jeżeli rozprawa zostanie przerwana na okres dłuższy niż 3 dni, sprawa musi być rozpoznana w postępowaniu zwyczajnym. Przepis ten ma na celu zapewnienie, że postępowanie przyspieszone rzeczywiście jest szybkie i nie przeciąga się w czasie.

#### 5. Uzasadnienie wyroku
Uzasadnienie wyroku sporządza się tylko na wniosek strony, który musi być złożony ustnie do protokołu rozprawy bezpośrednio po ogłoszeniu wyroku. Termin do wniesienia środka odwoławczego wynosi 3 dni od daty doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Sąd odwoławczy ma obowiązek rozpoznać sprawę najpóźniej w ciągu miesiąca od daty jej wpływu.

#### 6. Brak warunków do postępowania przyspieszonego
Jeżeli przed wszczęciem postępowania prezes sądu stwierdzi brak warunków do prowadzenia sprawy w trybie przyspieszonym, zwraca oskarżycielowi wniosek o ukaranie do uzupełnienia braków formalnych. Jeśli wniosek spełnia wymogi art. 57 § 2-4 k.p.w., sprawa jest rozpoznawana w postępowaniu zwyczajnym. Po wszczęciu postępowania sąd może wydać postanowienie o zmianie trybu na zwyczajny, jeżeli brak podstaw do prowadzenia postępowania przyspieszonego.

### Wnioski
Art. 92 k.p.w. wprowadza mechanizmy mające na celu przyspieszenie postępowania w sprawach o wykroczenia, co jest korzystne zarówno dla wymiaru sprawiedliwości, jak i dla stron postępowania. Jednocześnie przepis ten zawiera zabezpieczenia, które mają na celu zapewnienie, że przyspieszenie nie odbywa się kosztem rzetelności i prawidłowości postępowania.

Wniosek ustny

Wniosek ustny w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego1 przepis

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia1 przepis