Własność przemysłowa

Własność przemysłowa to ogół praw odnoszących się do określonych dóbr niematerialnych wykorzystywanych w działalności gospodarczej, technice i obrocie handlowym. Termin ten obejmuje zarówno przedmioty ochrony, jak i prawa wyłączne przyznawane uprawnionym na podstawie przepisów Prawa własności przemysłowej.

Do najważniejszych przedmiotów własności przemysłowej należą:

• wynalazki, chronione patentami,
• wzory użytkowe, chronione prawami ochronnymi,
• wzory przemysłowe, dla których ustanawia się prawa z rejestracji,
• znaki towarowe, służące odróżnianiu towarów lub usług,
• oznaczenia geograficzne,
• topografie układów scalonych.

Ochrona może powstawać w wyniku zgłoszenia i rejestracji w Urzędzie Patentowym, a w przypadku wynalazków także przez udzielenie patentu. Zakres i czas trwania ochrony zależą od rodzaju prawa. Uprawniony może co do zasady korzystać z chronionego dobra, rozporządzać prawem do niego oraz żądać powstrzymania naruszeń. Prawa te mogą być przedmiotem umów, w tym umów przenoszących prawo lub ustanawiających licencję.

Własność przemysłowa ma znaczenie w prawie cywilnym, gospodarczym i administracyjnym. Przepisy regulują między innymi postępowania przed Urzędem Patentowym, unieważnienie prawa, stwierdzenie jego wygaśnięcia oraz cywilną ochronę przed naruszeniami. Sprawy dotyczące roszczeń z zakresu ochrony własności przemysłowej są rozpoznawane w postępowaniu cywilnym, a w określonych sprawach mogą obowiązywać szczególne zasady zastępstwa procesowego.

Własność przemysłowa jest częścią szerszego pojęcia własności intelektualnej, od którego odróżnia się przede wszystkim prawa autorskie i prawa pokrewne. Prawa własności przemysłowej, podobnie jak inne prawa majątkowe, mogą wchodzić w skład majątku osobistego małżonka, jeżeli zostały nabyte w okolicznościach określonych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.