Właściwy stan ochrony gatunku

Właściwy stan ochrony gatunku to taki stan, w którym łączne oddziaływania dotyczące danego gatunku nie powodują i w dającej się przewidzieć przyszłości nie powinny powodować pogorszenia jego sytuacji. Pojęcie zostało zdefiniowane w art. 5 ustawy „Ochrona przyrody” i służy do oceny, czy gatunek zachowuje warunki potrzebne do trwałego występowania w środowisku.

Ocena właściwego stanu ochrony opiera się na kilku powiązanych przesłankach:

• analizuje się wszystkie oddziaływania, które mogą wpływać na rozmieszczenie i liczebność populacji, zarówno na terenie kraju lub państw członkowskich Unii Europejskiej, jak i w całym naturalnym zasięgu gatunku;
• dane dotyczące zmian liczebności powinny wskazywać, że populacja jest trwałym składnikiem siedliska odpowiedniego dla tego gatunku;
• naturalny zasięg gatunku nie powinien się zmniejszać ani nie powinno być przewidywane jego zmniejszenie;
• musi istnieć siedlisko o odpowiedniej wielkości, które pozwala na utrzymanie populacji, a jego dalsze istnienie powinno być prawdopodobne.

Nie chodzi więc wyłącznie o ustalenie, ile osobników występuje w danym miejscu. Znaczenie ma również to, czy populacja utrzymuje się w czasie, czy zajmowany przez gatunek obszar nie kurczy się oraz czy dostępne siedlisko jest wystarczające i stabilne. Pojęcie odnosi się do przewidywalnych skutków oddziaływań, dlatego uwzględnia nie tylko stan obecny, lecz także prawdopodobny kierunek zmian.

W praktyce właściwy stan ochrony stanowi kryterium oceny sytuacji gatunku i warunków jego zachowania. Pozwala rozpatrywać liczebność populacji, jej rozmieszczenie, naturalny zasięg oraz stan siedliska jako elementy jednego zagadnienia. Jeżeli którykolwiek z tych elementów ulega pogorszeniu lub istnieje ryzyko jego pogorszenia, może to wskazywać, że gatunek nie znajduje się we właściwym stanie ochrony. To pojęcie porządkuje zatem ocenę skuteczności ochrony przyrody i trwałości występowania gatunków.