Weksel

Weksel to papier wartościowy, w którym zawarto bezwarunkowe zobowiązanie do zapłaty określonej sumy pieniężnej albo polecenie dokonania takiej zapłaty na rzecz wskazanej osoby lub jej następcy prawnego. Uprawnienie z weksla wynika z jego treści i posiadania dokumentu, dlatego weksel podlega ścisłym wymaganiom formalnym. Brak elementu wymaganego przez przepisy może pozbawić dokument skutków wekslowych.

W polskim prawie podstawowe znaczenie ma Prawo wekslowe. Wyróżnia się przede wszystkim:

• weksel własny, zawierający przyrzeczenie wystawcy, że zapłaci określoną sumę,
• weksel trasowany, zawierający polecenie wystawcy skierowane do innej osoby, aby zapłaciła sumę wekslową. Osoba wskazana jako płatnik może przyjąć takie zobowiązanie przez akcept.

Weksel może być przenoszony przez indos, czyli pisemne oświadczenie umieszczone na dokumencie lub na przedłużniku. Kolejne podpisy mogą powodować odpowiedzialność wielu osób za zapłatę. Odpowiedzialność wekslową może również zabezpieczać poręczenie wekslowe, nazywane avalem. Poręczyciel odpowiada co do zasady w zakresie określonym dla osoby, za którą poręczył, a po zapłacie może dochodzić zwrotu od dłużnika i innych osób zobowiązanych.

Szczególną postacią jest weksel in blanco, podpisany bez pełnego uzupełnienia treści, którego późniejsze wypełnienie powinno odbywać się zgodnie z porozumieniem stron. Weksel ma charakter formalny i co do zasady abstrakcyjny, co oznacza, że zobowiązanie z dokumentu jest ujmowane niezależnie od stosunku gospodarczego, który był przyczyną jego wystawienia. W obrocie między bezpośrednimi stronami znaczenie mogą jednak mieć zarzuty dotyczące tego stosunku, natomiast wobec określonych posiadaczy zakres takich zarzutów jest ograniczony.

W praktyce weksel służy jako instrument kredytowy i zabezpieczenie zapłaty, między innymi przy sprzedaży ratalnej, pożyczkach lub rozłożeniu należności na raty. Przepisy regulują także zapłatę weksla w walucie obcej, skutki niezapłacenia oraz dochodzenie roszczeń od wystawcy, akceptanta, indosantów i poręczycieli. Zagadnienia wekslowe mogą być również uwzględniane przy ustalaniu prawa właściwego w sprawach międzynarodowych.