Osoba fizyczna, wobec której zakończono postępowanie upadłościowe, ma 30 dni od obwieszczenia postanowienia o jego zakończeniu na złożenie wniosku o ustalenie planu spłaty wierzycieli i umorzenie niespłaconej części zobowiązań. W tym samym terminie może wystąpić o umorzenie zobowiązań bez ustalania planu, jeżeli jej sytuacja osobista wyraźnie wskazuje na trwałą niezdolność do dokonania jakichkolwiek spłat. Wnioski są rozpoznawane na rozprawie, o której wierzyciele są zawiadamiani przez obwieszczenie. Jeżeli niezdolność do spłat nie jest trwała, sąd może zastosować warunkowe umorzenie zobowiązań bez ustalania planu. Przez pięć lat od uprawomocnienia się takiego postanowienia upadły nie może dokonywać czynności dotyczących majątku, które mogłyby pogorszyć jego sytuację, chyba że sąd wyrazi zgodę albo zatwierdzi taką czynność w szczególnie uzasadnionym przypadku. Upadły musi także co roku, do końca kwietnia, składać sprawozdanie za poprzedni rok. W sprawozdaniu wykazuje między innymi przychody, określone nabyte składniki majątku, możliwości zarobkowe i wydatki na utrzymanie. Dołącza również kopię rocznego zeznania podatkowego. W ciągu pięciu lat upadły lub wierzyciel może złożyć wniosek o ustalenie planu spłaty, jeżeli niezdolność do spłat ustała. W określonych warunkach sąd może rozpoznać taki wniosek także po upływie pięciu lat. Jeżeli wniosek nie zostanie złożony, zobowiązania umarzają się z upływem tego okresu, a sąd na wniosek upadłego lub wierzyciela wydaje postanowienie potwierdzające ten skutek. Sąd uchyla warunkowe umorzenie między innymi wtedy, gdy upadły nie składa sprawozdania, podaje w nim nieprawdziwe informacje, dokonuje niedozwolonej czynności dotyczącej majątku, ukrywa majątek albo działa z pokrzywdzeniem wierzycieli. W takim przypadku zobowiązania nie podlegają umorzeniu. Sąd oddala również wniosek, gdy upadły celowo doprowadził do niewypłacalności lub ją istotnie pogłębił, na przykład przez trwonienie majątku albo celowe niepłacenie wymagalnych zobowiązań, a także gdy w ciągu poprzednich dziesięciu lat korzystał już z umorzenia zobowiązań. Wyjątkiem mogą być względy słuszności lub względy humanitarne.

Prawo upadłościowe

Skarga kasacyjna przysługuje od postanowienia wydanego przez sąd drugiej instancji w trzech sprawach. Chodzi o ustalenie planu spłaty wierzycieli, umorzenie zobowiązań upadłego bez ustalenia takiego planu albo warunkowe umorzenie zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli. Jeżeli skarga kasacyjna zostanie wniesiona, skarżący może złożyć wniosek o wstrzymanie wydania postanowienia o umorzeniu zobowiązań upadłego, o którym mowa w art. 370f ust. 1. Sąd upadłościowy może uwzględnić taki wniosek. Przepis nie przewiduje jednak, że wstrzymanie następuje automatycznie po wniesieniu skargi. Jeżeli po rozpoznaniu skargi kasacyjnej postanowienie dotyczące ustalenia planu spłaty wierzycieli zostanie uchylone, sąd upadłościowy uchyla również postanowienie o umorzeniu zobowiązań upadłego, o którym mowa w art. 370f ust. 1. Postanowienie wydane przez Sąd Najwyższy w sprawie rozpoznania skargi kasacyjnej podlega obwieszczeniu.

W planie spłaty wierzycieli sąd wskazuje wierzycieli objętych planem i dzieli między nich fundusze masy upadłości, jeżeli zostały zgromadzone. Sąd ustala także, czy upadły umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa doprowadził do niewypłacalności lub istotnie ją zwiększył. Określa, jak długo i w jakiej wysokości upadły ma spłacać zobowiązania, oraz jaka ich część zostanie umorzona po wykonaniu planu. Zwykły okres spłaty nie może być dłuższy niż 36 miesięcy. Jeżeli upadły umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa doprowadził do niewypłacalności lub zwiększył jej stopień, okres ten wynosi od 36 do 84 miesięcy. Jeżeli spłata obejmie co najmniej 70% zobowiązań objętych planem, plan nie może trwać dłużej niż rok, a przy spłacie co najmniej 50% tych zobowiązań nie może trwać dłużej niż dwa lata. Do okresu spłaty można zaliczyć czas od upływu sześciu miesięcy od ogłoszenia upadłości do ustalenia planu, jeżeli dłużnik pokryłby w całości tymczasowe koszty postępowania poniesione przez Skarb Państwa. Nie wlicza się natomiast okresu warunkowego umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu. W planie co do zasady uwzględnia się w pełnej wysokości tymczasowe koszty postępowania pokryte przez Skarb Państwa oraz inne niezaspokojone zobowiązania masy upadłości. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy nie pozwalają na to możliwości zarobkowe upadłego, koszty jego utrzymania i utrzymania osób na jego utrzymaniu albo ich potrzeby mieszkaniowe. Gdy nie ma zgłoszonych wierzytelności ani wierzytelności podlegających umieszczeniu na liście z urzędu, uwzględnia się tylko te koszty i zobowiązania, a w razie ich braku zobowiązania upadłego umarza się bez ustalania planu. Sąd nie musi przyjąć propozycji upadłego ani wierzycieli. Przy ustalaniu planu bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, jego potrzeby mieszkaniowe oraz potrzeby osób pozostających na jego utrzymaniu, a także wysokość niezaspokojonych wierzytelności i dotychczasowy stopień ich zaspokojenia. Plan nie pozbawia wierzyciela praw wobec poręczyciela ani współdłużnika oraz praw wynikających z zabezpieczeń ustanowionych na mieniu osoby trzeciej. W czasie wykonywania planu nie można wszcząć egzekucji dotyczącej wierzytelności powstałych przed jego ustaleniem, poza wskazanym w przepisie wyjątkiem. Jeżeli plan obejmuje podział funduszy masy upadłości, syndyk wykonuje go niezwłocznie po uprawomocnieniu się orzeczenia o ustaleniu planu.

Jeżeli osobista sytuacja upadłego wyraźnie wskazuje, że trwale nie jest on w stanie dokonywać żadnych spłat, sąd umarza jego zobowiązania bez ustalania planu spłaty wierzycieli. Jeżeli w postępowaniu zgromadzono fundusze masy upadłości, sąd ustala jednak plan obejmujący podział tych środków między wierzycieli. Taki plan wykonuje syndyk. Niewykonane w jego wyniku zobowiązania również zostają umorzone. Koszty postępowania tymczasowo pokryte przez państwo obciążają Skarb Państwa. Jeżeli niezdolność do spłat nie jest trwała, zobowiązania mogą zostać umorzone warunkowo. Co do zasady, jeżeli w ciągu pięciu lat od uprawomocnienia się postanowienia wydanego przez sąd upadły ani wierzyciel nie złoży wniosku o ustalenie planu spłaty, zobowiązania zostaną umorzone. Wniosek może jednak doprowadzić do uchylenia tego postanowienia i ustalenia planu także po upływie pięciu lat, jeżeli został złożony w odpowiednim terminie. Na wniosek upadłego lub wierzyciela sąd może następnie wydać postanowienie stwierdzające umorzenie i wskazać jego datę. Przez pięć lat upadły nie może bez zgody sądu dokonywać czynności dotyczących majątku, które mogłyby pogorszyć jego sytuację. Musi też co roku, do końca kwietnia, składać sprawozdanie o sytuacji majątkowej i zawodowej za poprzedni rok oraz dołączyć kopię zeznania podatkowego. Sąd może uchylić warunkowe umorzenie, między innymi gdy upadły nie złoży sprawozdania, poda w nim nieprawdę, ukryje majątek albo dokona niedozwolonej czynności. W takim przypadku zobowiązania nie podlegają umorzeniu, chyba że uchybienie jest nieznaczne albo przemawiają za tym względy słuszności lub humanitarne.

Warunkowe umorzenie zobowiązań

Warunkowe umorzenie zobowiązań w przepisach

Prawo upadłościowe4 przepisy