Wartość użytkowa

Wartość użytkowa to określona właściwość zwierzęcia gospodarskiego albo kilka jego właściwości rozpatrywanych łącznie, które można w sposób wymierny ocenić i które mają znaczenie dla działalności gospodarczej. Pojęcie to odnosi się więc nie do ogólnego wrażenia dotyczącego zwierzęcia, lecz do takich cech, które da się stwierdzić, zmierzyć, porównać lub ocenić według przyjętych kryteriów.

W definicji występują trzy podstawowe elementy:

• przedmiotem oceny jest zwierzę gospodarskie,
• oceniana jest pojedyncza cecha albo zespół cech,
• cechy muszą być wymierne i mieć znaczenie gospodarcze.

Wymierność oznacza, że wartość użytkowa powinna być możliwa do ustalenia na podstawie konkretnych danych albo obserwacji, a nie wyłącznie subiektywnej opinii. Może chodzić o cechę dającą się wyrazić wynikiem pomiaru, określoną oceną lub innym porównywalnym kryterium. Jeżeli znaczenie ma kilka właściwości występujących razem, mogą one tworzyć zespół cech oceniany łącznie.

Znaczenie gospodarcze wskazuje, że dana właściwość powinna mieć praktyczny związek z użytkowaniem zwierzęcia, jego przydatnością w produkcji lub z celami hodowlanymi. Nie każda cecha zwierzęcia będzie zatem wartością użytkową w rozumieniu ustawy. Musi ona wpływać na sposób, w jaki zwierzę może być wykorzystywane, albo mieć znaczenie przy ocenie jego przydatności.

W ustawie „Organizacja hodowli i rozród zwierząt gospodarskich” pojęcie to służy do określania, co może być przedmiotem obiektywnej oceny w obszarze hodowli i rozrodu. Pozwala opisywać użytkowość zwierząt w sposób uporządkowany, porównywać osobniki oraz wykorzystywać wyniki oceny przy podejmowaniu działań hodowlanych. W praktyce wartość użytkowa pomaga odróżnić cechy istotne z punktu widzenia gospodarczego od cech wyłącznie opisowych lub niemających bezpośredniego znaczenia dla hodowli.