Przepis rozstrzyga, co się dzieje, gdy spadkobierca przyjmujący spadek z dobrodziejstwem inwentarza spłaci część długów i zabraknie na pozostałe. Skutek zależy od tego, czy o pozostałych długach wiedział albo mógł wiedzieć.

### Najważniejsze punkty

- **Dobra wiara** (§ 1): spadkobierca, który nie wiedział i przy dołożeniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć o innych długach, odpowiada za nie tylko do wysokości różnicy między wartością stanu czynnego spadku a wartością świadczeń już spełnionych. Wypłacone kwoty pomniejszają jego dalszą odpowiedzialność.
- **Zła wiara** (§ 2): spadkobierca, który wiedział albo przy należytej staranności mógł się dowiedzieć o innych długach, odpowiada za nie ponad wartość stanu czynnego spadku, a więc traci w tym zakresie ochronę płynącą z dobrodziejstwa inwentarza.
- **Sankcja ma granice**: odpowiada tylko do takiej wysokości, w jakiej byłby obowiązany zaspokoić te długi, gdyby spłacał należycie wszystkie długi spadkowe, czyli proporcjonalnie. Nie jest to odpowiedzialność nieograniczona za cały niezaspokojony dług.
- **Wyjątek podmiotowy**: paragrafu 2 nie stosuje się do spadkobiercy niemającego pełnej zdolności do czynności prawnych ani do takiego, co do którego istnieje podstawa do ubezwłasnowolnienia.

### W praktyce

Wybiórcze spłacanie wierzycieli jest ryzykowne. Spadkobierca, który najpierw zaspokaja dług wobec osoby bliskiej, choć wiedział o innych zobowiązaniach, może odpowiadać z własnego majątku w części, jaka przypadłaby pominiętym wierzycielom przy proporcjonalnej spłacie.

Kodeks cywilny

Zapisobiercy i beneficjenci poleceń stoją w kolejce za wierzycielami spadkowymi. Spadkobierca wykonuje zapisy i polecenia tylko do wartości stanu czynnego spadku, a więc nie dopłaca do nich z własnej kieszeni.

### Najważniejsze punkty

- **Stan czynny spadku to aktywa** - suma wartości praw majątkowych należących do spadku, ustalona w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza. Nie jest to różnica między aktywami a długami.
- **Ograniczenie działa niezależnie od sposobu przyjęcia spadku**: także spadkobierca, który przyjął spadek wprost i za pozostałe długi odpowiada bez ograniczenia (art. 1031 § 1), za zapisy i polecenia odpowiada tylko do tej wartości.
- **Czym są te obciążenia**: zapis zwykły zobowiązuje spadkobiercę do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (art. 968 § 1), a polecenie nakłada obowiązek działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (art. 982).
- **Dodatkowe ograniczenie dla uprawnionego do zachowku**: powołany do dziedziczenia uprawniony odpowiada za zapisy i polecenia tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej wartość udziału stanowiącego podstawę obliczenia jego zachowku (art. 998 § 1).
- **Zapisy nie pomniejszają zachowku**: przy jego obliczaniu nie uwzględnia się zapisów zwykłych ani poleceń (art. 993 § 1).

### W praktyce

Kolejność jest istotna. Najpierw zaspokaja się wierzycieli spadkowych, potem zachowki, a dopiero na końcu zapisy i polecenia. Jeśli po spłacie długów nic nie zostaje, zapis nie zostanie wykonany, choćby testament formułował go bardzo wyraźnie.

Wartość spadku

Wartość spadku w przepisach

Kodeks cywilny3 przepisy

Kodeks postępowania cywilnego1 przepis