Używanie szkodliwe

„Używanie szkodliwe” to ustawowe określenie sposobu korzystania z substancji psychoaktywnej, który wywołuje negatywne skutki dla zdrowia lub funkcjonowania człowieka. Definicja pochodzi z ustawy „o przeciwdziałaniu narkomanii” i służy opisaniu sytuacji, w której używanie substancji przestaje być obojętne dla organizmu, psychiki albo relacji z innymi osobami.

Dla zastosowania tego pojęcia istotne są następujące elementy:

• chodzi o używanie substancji psychoaktywnej;
• używanie powoduje szkody somatyczne, czyli dotyczące ciała i zdrowia fizycznego, lub szkody psychiczne;
• następstwem może być także upośledzenie zdolności prawidłowego oceniania sytuacji albo dysfunkcyjne zachowanie;
• takie skutki mogą prowadzić do niesprawności lub wywoływać niepożądane konsekwencje w relacjach z innymi ludźmi.

Pojęcie nie opisuje wyłącznie samego faktu przyjmowania substancji. Decydujące znaczenie ma to, że używanie powoduje określone szkody albo wiąże się z zaburzeniami funkcjonowania. Szkody mogą dotyczyć zarówno bezpośrednio zdrowia fizycznego i psychicznego, jak i zachowania oraz kontaktów społecznych. Definicja obejmuje więc sytuacje, w których skutki używania wpływają na zdolność oceny, codzienne działanie lub relacje z innymi osobami.

W praktyce pojęcie to pomaga ocenić, czy opisane zachowanie mieści się w ustawowej kategorii używania szkodliwego. Stanowi punkt odniesienia przy rozumieniu przepisów ustawy dotyczących problemów związanych z używaniem substancji psychoaktywnych. Ocena wymaga odniesienia skutków używania do wskazanych w definicji rodzajów szkód i następstw. Samo określenie nie wskazuje jednej konkretnej substancji ani jednego rodzaju konsekwencji, lecz obejmuje różne sytuacje, jeżeli spełniają opisane warunki.