Uznanie

Uznanie w polskim prawie oznacza formalne potwierdzenie określonego stanu, zdarzenia, uprawnienia albo skutku prawnego przez właściwy organ lub sąd. Termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji, ponieważ jego znaczenie zależy od dziedziny prawa i przepisu, w którym został użyty. Wspólną cechą uznania jest jednak to, że prowadzi ono do zaakceptowania określonego faktu lub statusu na potrzeby prawa.

Uznanie może nastąpić w szczególności:

• w drodze orzeczenia sądu, na przykład gdy osoba zaginiona zostaje uznana za zmarłą albo gdy sąd rozstrzyga o uznaniu w Polsce zagranicznego postępowania upadłościowego;
• w drodze decyzji organu administracji, gdy organ potwierdza spełnienie ustawowych warunków przez organizację, związek organizacji lub inne podmioty;
• w odniesieniu do dokumentu lub kwalifikacji, czego przykładem jest uznanie zagranicznej licencji lotniczej i związanych z nią uprawnień;
• w odniesieniu do zdarzenia, gdy organ kwalifikuje je jako wypadek w drodze do pracy lub z pracy;
• w prawie własności przemysłowej, gdzie uznanie może dotyczyć skuteczności ochrony międzynarodowego wzoru przemysłowego albo znaku towarowego na terytorium Polski.

Skutki uznania są określane przez przepisy właściwe dla danej instytucji. Mogą polegać na powstaniu określonego statusu prawnego, umożliwieniu korzystania z uprawnień, rozszerzeniu skuteczności zagranicznego orzeczenia lub dokumentu na Polskę, a także na zastosowaniu szczególnych środków ochrony. Uznanie nie zawsze ma charakter bezterminowy. W określonych sytuacjach może zostać cofnięte, odmówione albo unieważnione, jeżeli nie zostały spełnione wymagane warunki lub później przestały one istnieć.

Od uznania należy odróżnić samo stwierdzenie faktu oraz czynności o charakterze czysto technicznym. Uznanie jest czynnością prawną lub procesową, z którą ustawa wiąże konkretne konsekwencje. Przepisy mogą również wymagać uzasadnienia odmowy uznania, co pozwala wskazać przyczyny nieuwzględnienia wniosku i podstawę rozstrzygnięcia.