Utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, jeżeli został ustalony w jakiejkolwiek postaci. Nie ma znaczenia jego wartość, przeznaczenie ani sposób wyrażenia. Oznacza to, że przepis obejmuje różne rodzaje twórczości, między innymi utwory literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne, programy komputerowe, utwory plastyczne, fotograficzne, muzyczne, architektoniczne, choreograficzne i audiowizualne, w tym filmowe. Ochrona dotyczy wyłącznie sposobu wyrażenia utworu. Nie obejmuje natomiast samych odkryć, idei, procedur, metod, zasad działania ani koncepcji matematycznych. Przedmiotem ochrony nie jest więc sama myśl lub rozwiązanie, lecz sposób, w jaki zostały przedstawione. Utwór może być chroniony już od chwili ustalenia, nawet jeśli nie został ukończony. Ochrona przysługuje twórcy bez konieczności dopełniania jakichkolwiek formalności.

o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Przepis przewiduje odpowiedzialność za przypisanie sobie autorstwa cudzego utworu lub artystycznego wykonania. Karze podlega także osoba, która wprowadza innych w błąd co do tego, kto jest autorem całości albo części utworu lub artystycznego wykonania. W takich przypadkach możliwa jest grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności do 3 lat. Takiej samej karze podlega rozpowszechnianie cudzego utworu bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy. Dotyczy to utworu w wersji oryginalnej oraz jego opracowania, a także artystycznego wykonania. Przepis obejmuje również publiczne zniekształcanie utworu, artystycznego wykonania, fonogramu, wideogramu albo nadania. Łagodniejsza kara została przewidziana za inne naruszenia, jeżeli sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Chodzi o naruszenie wskazanych w przepisie cudzych praw autorskich lub praw pokrewnych, a także o niewykonanie określonych obowiązków. Jeżeli czyn nie został objęty dwoma wcześniejszymi przypadkami, sprawcy grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Są to różne możliwe rodzaje kary, a przepis wskazuje ich maksymalny wymiar w przypadku pozbawienia wolności.

Przepis dotyczy osoby, która bez uprawnienia albo wbrew warunkom udzielonego uprawnienia rozpowszechnia cudzy utwór. Chodzi zarówno o utwór w wersji oryginalnej, jak i o jego opracowanie. Te same zasady obejmują także artystyczne wykonanie, fonogram, wideogram oraz nadanie. Podstawowa kara za takie działanie to grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat. Jeżeli sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, grozi mu pozbawienie wolności do 3 lat. Surowsza odpowiedzialność przewidziana jest wtedy, gdy sprawca uczynił sobie z popełniania tego przestępstwa stałe źródło dochodu albo organizuje lub kieruje działalnością przestępną określoną w tym przepisie. W takim przypadku kara wynosi od 6 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Przepis obejmuje również działanie nieumyślne, czyli takie, w którym sprawca nie działał umyślnie. Za taki czyn można wymierzyć grzywnę, karę ograniczenia wolności albo karę pozbawienia wolności do roku. Wysokość i rodzaj zagrożenia karą zależą więc między innymi od tego, czy działanie było umyślne, czy miało służyć osiągnięciu korzyści majątkowej oraz czy rozpowszechnianie stało się dla sprawcy stałym źródłem dochodu.

Co do zasady prawo autorskie przysługuje twórcy. Oznacza to, że osoba, która stworzyła utwór, jest uznawana za uprawnioną do tego prawa, chyba że ustawa przewiduje wyjątek. Sam przepis nie wskazuje jednak, na czym polegają poszczególne uprawnienia twórcy. Ustawa wprowadza domniemanie dotyczące tego, kto jest twórcą. Przyjmuje się, że twórcą jest osoba, której nazwisko podano w tym charakterze na egzemplarzach utworu. Tak samo traktuje się osobę, której autorstwo zostało podane publicznie w inny sposób, jeżeli nastąpiło to w związku z rozpowszechnianiem utworu. Domniemanie oznacza, że na podstawie takich informacji daną osobę uznaje się za twórcę. Jeżeli twórca nie ujawnił swojego autorstwa, w wykonywaniu prawa autorskiego zastępuje go producent albo wydawca. Jeżeli nie ma ani producenta, ani wydawcy, zastępstwo obejmuje właściwa organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Przepis określa więc, kto może wykonywać prawo autorskie w okresie, gdy autor pozostaje nieujawniony.

Utwór

Utwór w przepisach

o prawie autorskim i prawach pokrewnych4 przepisy