Ustawa uchylana

„Ustawa uchylana” to określenie ustawy, której obowiązywanie ma zostać zakończone w całości albo w określonym zakresie wskutek wejścia w życie nowej regulacji. Termin ten odnosi się najczęściej do aktu wskazanego w przepisach uchylających oraz przejściowych. Nie jest odrębnym rodzajem ustawy ani samodzielną instytucją prawną, lecz opisuje status wcześniejszego aktu w związku z jego zastąpieniem lub ograniczeniem jego stosowania.

Uchylenie może mieć charakter:

• całkowity, gdy przestaje obowiązywać cała ustawa,
• częściowy, gdy uchylone zostają tylko wybrane przepisy,
• wyraźny, gdy nowa ustawa wskazuje uchylany akt albo jego jednostki redakcyjne,
• pośredni, gdy nowa regulacja zastępuje dotychczasowe rozwiązania w takim zakresie, że dalsze stosowanie wcześniejszych przepisów nie jest możliwe.

Samo uchylenie nie zawsze oznacza natychmiastową utratę znaczenia wszystkich przepisów wcześniejszej ustawy. Przepisy przejściowe mogą nakazywać dalsze stosowanie jej regulacji do spraw wszczętych przed zmianą prawa, świadczeń już przyznanych, postępowań niezakończonych, wydanych certyfikatów, zgromadzonych danych lub dokumentów. Mogą również określać dalsze obowiązywanie aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustawy uchylanej, do czasu zastąpienia ich nowymi przepisami.

Określenie występuje w wielu dziedzinach prawa, między innymi w regulacjach dotyczących administracji publicznej, rynku pracy, ochrony zdrowia, bezpieczeństwa produktów, gospodarki wodnej, obronności oraz usług pocztowych. Ma znaczenie praktyczne przede wszystkim przy ustalaniu, które przepisy należy zastosować do zdarzeń i spraw powstałych przed zmianą prawa. Ustawa uchylana może więc przestać być podstawą nowych działań, ale jej przepisy nadal mogą czasowo oddziaływać na wcześniej powstałe prawa, obowiązki i postępowania. Po skutecznym uchyleniu mówi się zasadniczo o ustawie uchylonej, jednak w przepisach przejściowych określenie ustawa uchylana może nadal służyć identyfikacji wcześniejszej regulacji.