Art. 189 ustawy o finansach publicznych reguluje kwestie związane ze zleceniem płatności w ramach programów finansowanych z różnych źródeł, w tym środków europejskich oraz krajowych. Przepis ten jest kluczowy dla prawidłowego zarządzania środkami publicznymi, szczególnie w kontekście programów współfinansowanych przez Unię Europejską oraz inne fundusze międzynarodowe.

### 1. Zakres zastosowania

Art. 189 odnosi się do zlecenia płatności dotyczących wydatków kwalifikowalnych, które są zgodne z kryteriami określonymi w różnych aktach prawnych, takich jak:
- Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju,
- Ustawa o zasadach realizacji programów,
- Ustawa o zasadach realizacji programów 2021-2027,
- Ustawa o pomocy społecznej,
- Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) dotyczące instrumentu „Łącząc Europę”,
- Ustawy dotyczące wspierania zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego.

### 2. Procedura zlecenia płatności

Zlecenie płatności może być wystawione przez instytucję, o której mowa w art. 188 ust. 1, na podstawie pozytywnie zweryfikowanego wniosku o płatność. Instytucja ta ma również możliwość wystawienia zlecenia na płatność zaliczkową dla beneficjenta.

### 3. Konsekwencje niezłożenia wniosku o płatność

W przypadku niezłożenia wniosku o płatność na kwotę wydatków kwalifikowalnych lub niezwrócenia niewykorzystanej części zaliczki w terminie 14 dni od upływu określonego terminu, nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Odsetki te są liczone od dnia przekazania środków do dnia złożenia wniosku o płatność lub zwrócenia niewykorzystanej części zaliczki.

### 4. Wezwanie do zapłaty odsetek

Jeżeli stwierdzone zostaną okoliczności wskazane w ust. 3, instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do zapłaty odsetek lub wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności. W przypadku bezskutecznego upływu terminu, instytucja zarządzająca, pośrednicząca lub wdrażająca wydaje decyzję o zapłacie odsetek, określającą kwotę środków, od których nalicza się odsetki, termin ich naliczania oraz sposób zapłaty.

### 5. Upoważnienie do wydawania decyzji

Instytucja zarządzająca lub pośrednicząca może upoważnić instytucję wdrażającą będącą jednostką sektora finansów publicznych do wydawania decyzji o zapłacie odsetek. Od decyzji tej przysługuje odwołanie do właściwej instytucji zarządzającej lub pośredniczącej.

### 6. Rozporządzenia wykonawcze

Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego oraz minister właściwy do spraw rybołówstwa, w porozumieniu z Ministrem Finansów, określają w drodze rozporządzenia warunki i tryb udzielania oraz rozliczania zaliczek, w tym zwrotu środków pochodzących z dotacji z budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Rozporządzenia te uwzględniają rodzaje beneficjentów oraz sposób wdrażania działań w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich.

### 7. Projekty realizowane z udziałem środków międzynarodowych

Przepisy art. 189 ust. 1-4 stosuje się odpowiednio do projektów realizowanych z udziałem środków międzynarodowych, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Udzielenie, wypłata i rozliczenie zaliczki następuje w terminach i na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie, z uwzględnieniem wytycznych państw darczyńców lub umów zawartych z tymi państwami.

### Podsumowanie

Art. 189 ustawy o finansach publicznych jest kompleksowym przepisem regulującym procedury związane z zleceniem płatności w ramach programów finansowanych z różnych źródeł. Przepis ten zapewnia transparentność i odpowiedzialność w zarządzaniu środkami publicznymi, jednocześnie określając jasne zasady i konsekwencje dla beneficjentów, którzy nie spełniają swoich obowiązków w zakresie rozliczania otrzymanych środków.

o finansach publicznych

Art. 61 ustawy o finansach publicznych określa właściwość organów pierwszej instancji do wydawania decyzji w odniesieniu do należności publicznoprawnych, o których mowa w art. 60 tej ustawy, oraz procedurę odwoławczą od tych decyzji.

#### 1. Organy pierwszej instancji

Art. 61 ust. 1 precyzuje, które organy są właściwe do wydawania decyzji w pierwszej instancji w odniesieniu do różnych kategorii należności:

1. **Należności budżetu państwa**:
   - Minister,
   - Wojewoda,
   - Inni dysponenci części budżetowych,
   - Kierownicy państwowych jednostek budżetowych.

2. **Należności związane z programami finansowanymi ze środków europejskich**:
   - Instytucje zarządzające,
   - Organy odpowiedzialne za wdrożenie instrumentu „Łącząc Europę”,
   - Organy pełniące funkcję Krajowego Punktu Kontaktowego lub Krajowej Instytucji Koordynującej,
   - Operatorzy programów, instytucje pośredniczące, instytucje wdrażające lub instytucje, które podpisały z beneficjentem umowę o dofinansowanie, pod warunkiem posiadania odpowiedniego upoważnienia.

3. **Należności, o których mowa w art. 60 pkt 6a**:
   - Naczelnik urzędu skarbowego,
   - W przypadku grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego przez naczelnika urzędu celno-skarbowego - naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ukaranego.

4. **Należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego**:
   - Wójt,
   - Burmistrz,
   - Prezydent miasta,
   - Starosta,
   - Marszałek województwa.

5. **Należności stanowiące przychody państwowego funduszu celowego**:
   - Dysponent państwowego funduszu celowego.

#### 2. Organy odwoławcze

Art. 61 ust. 2 określa organy odwoławcze właściwe do rozpatrywania odwołań od decyzji wydanych w pierwszej instancji:

1. **Minister Finansów**:
   - Od decyzji wydanej przez wojewodę.

2. **Organy pełniące funkcje instytucji zarządzających i odpowiedzialnych za wdrożenie programów finansowanych ze środków europejskich**:
   - Od decyzji wydanych przez operatorów programów, instytucje pośredniczące, instytucje wdrażające lub instytucje, które podpisały z beneficjentem umowę o dofinansowanie.

3. **Organy pełniące funkcje instytucji pośredniczących**:
   - Od decyzji wydanych przez instytucje wdrażające, jeśli rozpatrywanie odwołań zostało powierzone przez odpowiedni organ.

4. **Dyrektor izby administracji skarbowej**:
   - Od decyzji wydanych przez naczelnika urzędu skarbowego.

5. **Samorządowe kolegium odwoławcze**:
   - Od decyzji dotyczących należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

6. **Organ wyższego stopnia**:
   - Od decyzji wydanych przez inne organy lub dysponentów części budżetowej.

#### 3. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy

Art. 61 ust. 4 i 5 wprowadza możliwość złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przypadku decyzji wydanych przez ministra, instytucję zarządzającą, organ odpowiedzialny za wdrożenie instrumentu „Łącząc Europę” oraz organ pełniący funkcję Krajowego Punktu Kontaktowego lub Krajowej Instytucji Koordynującej. Wniosek ten jest alternatywą dla odwołania i podlega przepisom dotyczącym odwołań od decyzji.

### Podsumowanie

Art. 61 ustawy o finansach publicznych precyzyjnie określa właściwość organów do wydawania decyzji w pierwszej instancji oraz procedurę odwoławczą, co ma na celu zapewnienie jasności i przejrzystości w procesie dochodzenia należności publicznoprawnych. Przepisy te są kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania systemu finansów publicznych, zapewniając odpowiednie mechanizmy kontroli i odwoławcze.

Ustawa pomocowa

Ustawa pomocowa w przepisach

o finansach publicznych2 przepisy