Ustąpienie pierwszeństwa

„Ustąpienie pierwszeństwa” oznacza powstrzymanie się od rozpoczęcia albo kontynuowania ruchu w sytuacji, gdy własne poruszanie się mogłoby wpłynąć na sposób poruszania się innego uczestnika drogi. Chodzi o takie zachowanie, które pozwala osobie mającej pierwszeństwo przejechać, przejść lub poruszać się bez konieczności wymuszonej reakcji.

W ustawie Prawo o ruchu drogowym pojęcie to odnosi się do różnych uczestników ruchu i uwzględnia różny charakter ich przemieszczania się:

• w przypadku kierującego ustąpienie pierwszeństwa polega na zaniechaniu ruchu, jeżeli jego kontynuowanie mogłoby zmusić innego kierującego do zmiany kierunku jazdy, zmiany pasa ruchu albo istotnej zmiany prędkości;
• w przypadku pieszego chodzi o sytuację, w której jego ruch mógłby spowodować konieczność zatrzymania się, zwolnienia lub przyspieszenia kroku przez inną osobę;
• wobec osoby poruszającej się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch znaczenie ma niedoprowadzenie do konieczności zatrzymania się, zmiany kierunku albo istotnej zmiany prędkości.

Istotnym elementem jest więc nie tylko samo zachowanie ostrożności, lecz także powstrzymanie się od ruchu, gdy dalsze poruszanie się powodowałoby określoną reakcję innego uczestnika. Ocena obejmuje rodzaj tej reakcji oraz jej znaczenie dla jazdy lub przemieszczania się. Nie każda zmiana prędkości ma takie samo znaczenie, ponieważ ustawowa definicja wskazuje na zmianę istotną, a w odniesieniu do pieszego obejmuje także zwolnienie lub przyspieszenie kroku.

Pojęcie służy określeniu, na czym w praktyce polega respektowanie pierwszeństwa. Wyznacza zachowanie uczestnika, który powinien umożliwić drugiej osobie płynny ruch, bez zmuszania jej do nagłego dostosowania kierunku, toru poruszania się lub tempa. Definicja porządkuje znaczenie tego obowiązku w różnych sytuacjach drogowych i wobec różnych kategorii uczestników ruchu.