Usługi ekosystemowe

Usługi ekosystemowe to korzyści, jakie ludzie uzyskują dzięki funkcjonowaniu ekosystemów, a także procesy i funkcje przyrody, które te korzyści umożliwiają. W ustawie „Gatunki obce” pojęcie to ma znaczenie w zakresie określonym przez odesłanie do art. 3 pkt 6 rozporządzenia nr 1143/2014. Oznacza to, że jego dokładne rozumienie nie wynika wyłącznie z potocznego znaczenia słów, lecz jest ustalane zgodnie z przepisem wskazanym w ustawie.

W definicji można wyróżnić kilka podstawowych elementów:

• źródłem usług jest ekosystem, czyli powiązany układ organizmów żywych i elementów środowiska, który funkcjonuje jako całość;
• usługi obejmują wkład ekosystemu w dobrostan człowieka, a więc jego znaczenie dla warunków życia, zdrowia, bezpieczeństwa lub innych potrzeb ludzi;
• wkład ten może być bezpośredni albo pośredni. Nie musi zatem polegać na natychmiastowym uzyskaniu konkretnego dobra. Może wynikać również z procesów przyrodniczych, które podtrzymują prawidłowe funkcjonowanie środowiska i w dalszej kolejności przynoszą ludziom korzyści.

Nie chodzi więc o usługę świadczoną przez konkretny podmiot ani o świadczenie gospodarcze w zwykłym znaczeniu. Jest to sposób opisania użytecznych dla człowieka rezultatów działania przyrody. Pojęcie może obejmować zarówno korzyści możliwe do bezpośredniego wykorzystania, jak i znaczenie ekosystemów dla utrzymania równowagi oraz warunków, od których zależy życie ludzi.

W ustawie dotyczącej gatunków obcych termin ten służy do oceny, jak obecność, rozprzestrzenianie się lub oddziaływanie takich gatunków może wpływać na środowisko oraz na korzyści czerpane przez człowieka z prawidłowego funkcjonowania ekosystemów. Ma zatem znaczenie przy określaniu skutków zmian w przyrodzie i przy porównywaniu samego występowania gatunku z jego rzeczywistym wpływem na ekosystemy i dobrostan ludzi. W praktyce pozwala uwzględnić nie tylko bezpośrednie szkody w środowisku, lecz także pośrednie następstwa zakłócenia procesów przyrodniczych.