Usługa pilotowa to wsparcie kapitana podczas prowadzenia statku na określonych wodach. Polega na przekazywaniu mu informacji oraz udzielaniu rad związanych z warunkami nawigacyjnymi występującymi w miejscu świadczenia usługi. Chodzi więc o pomoc dostosowaną do warunków panujących na konkretnych wodach, na których statek jest prowadzony. Odbiorcą informacji i rad jest kapitan, a ich zakres dotyczy nawigacji.

Kodeks morski

Usługi pilotowe mogą być wykonywane na zasadzie dobrowolności albo jako obowiązek. W pierwszym przypadku skorzystanie z pilota zależy od decyzji zainteresowanego. Obowiązkowy pilotaż może zostać ustanowiony wtedy, gdy wymagają tego warunki bezpieczeństwa morskiego. Sam przepis wskazuje jedynie tę przesłankę, natomiast szczegółowe zasady wprowadzania i wykonywania obowiązkowego pilotażu wynikają z odrębnych przepisów.

Jeżeli pilot, wykonując usługę pilotową, spowoduje szkodę osobie trzeciej, odpowiada za nią armator. Odpowiedzialność ta została określona tak samo jak w przypadku szkody wyrządzonej przez członka załogi statku. Oznacza to, że dla odpowiedzialności armatora nie ma znaczenia, iż szkodę spowodował pilot podczas wykonywania swojej usługi, a nie członek załogi. Przepis dotyczy relacji armatora z osobami trzecimi.

Przepis określa, jak długo można dochodzić roszczeń wynikających z umowy o świadczenie usług pilotowych. Termin wynosi dwa lata i zaczyna biec dopiero od dnia zakończenia świadczenia usługi. Po upływie tego czasu roszczenie jest przedawnione, co oznacza, że przepis wiąże możliwość jego dochodzenia z zachowaniem wskazanego terminu. Dla jego obliczenia ważny jest więc koniec usługi, a nie samo zawarcie umowy.

Przepis określa, kto może wykonywać usługę pilotową. Jest to dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy dana osoba została wpisana na listę pilotów prowadzoną przez właściwego dyrektora urzędu morskiego. Sam wpis nie może dotyczyć osoby bez ważnych dokumentów potwierdzających jej kwalifikacje i uprawnienia pilotowe. Oznacza to, że świadczenie tej usługi wymaga jednocześnie wpisu na listę oraz aktualnego potwierdzenia wymaganych kwalifikacji i uprawnień.

Przepis wskazuje zakres rozporządzenia. Ustalono w nim maksymalne stawki należności za usługi pilotowe wykonywane w ramach obowiązkowego pilotażu w określonych portach. Oznacza to, że opłaty za takie usługi nie mogą przekraczać ustalonych wysokości. Rozporządzenie określa również, w jaki sposób te opłaty powinny być pobierane. Dotyczy więc zarówno wysokości należności, jak i procedury ich pobierania.

w sprawie taryfy maksymalnych wysokości opłat za usługi pilotowe świadczone w pilotażu obowiązkowym oraz trybu ich pobierania

Przepis określa, w jaki sposób ustala się kwotę należną za usługę pilotową. Jej wysokość należy wyrazić w euro, nawet jeżeli płatność ma zostać dokonana w innej walucie. Następnie kwotę przelicza się na walutę płatności według średniego kursu z Tabeli Kursów Narodowego Banku Polskiego. Decydujący jest kurs obowiązujący w dniu zakończenia usługi pilotowej, a nie dowolnie wybrany dzień.

Przepis oznacza, że samo wykonanie usługi pilotowej powoduje obowiązek uiszczenia opłaty. Nie ma znaczenia, jaki był rezultat tej usługi, czyli czy doprowadziła ona do oczekiwanego skutku. Opłata należy się także wtedy, gdy usługa nie przyniosła takiego wyniku. Regulacja nie uzależnia więc pobrania należności od oceny skuteczności pilotażu, lecz od świadczenia usługi pilotowej.

Przepis wskazuje, gdzie należy zapłacić za usługę pilotową, jeżeli została ona wykonana. Opłatę można uiścić bezgotówkowo, przelewając ją na rachunek bankowy przedsiębiorcy świadczącego usługi pilotowe, albo gotówką w jego kasie. Regulacja określa więc dwa dopuszczalne miejsca lub sposoby zapłaty. Nie wskazuje terminu wniesienia opłaty ani nie opisuje innych zasad rozliczenia.

Za każdą wykonaną usługę pilotową należy zapłacić osobno. Podstawą rozliczenia jest faktura wystawiona przez przedsiębiorcę świadczącego usługę. Oznacza to, że opłata nie jest pobierana łącznie za kilka usług, lecz zostaje przypisana do każdej z nich. Jeżeli usługobiorca zalega z płatnościami, opłata za usługę może zostać pobrana z góry. Przepis nie określa innego sposobu ani terminu zapłaty.

Usługa pilotowa

Usługa pilotowa w przepisach

Kodeks morski5 przepisów

w sprawie taryfy maksymalnych wysokości opłat za usługi pilotowe świadczone w pilotażu obowiązkowym oraz trybu ich pobierania5 przepisów