Urządzenie zabezpieczające

Urządzenie zabezpieczające to w prawie funkcjonalne określenie urządzenia, instalacji albo elementu technicznego, którego zadaniem jest zapobieganie zagrożeniom lub ograniczanie ich skutków. Termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji obowiązującej we wszystkich dziedzinach prawa. Jego znaczenie ustala się przede wszystkim na podstawie celu, któremu służy dane urządzenie, oraz przepisów regulujących określoną działalność.

Urządzenia zabezpieczające mogą chronić ludzi, mienie, środowisko, obiekty budowlane, urządzenia techniczne albo oznaczenia istotne dla wykonywania zadań publicznych. Ich funkcją może być między innymi:

• odgrodzenie od miejsca niebezpiecznego lub ograniczenie dostępu,
• zapobieganie wypadnięciu, spadnięciu, obrotowi albo przesunięciu przedmiotu,
• ochrona przed wyciekiem, wydostaniem się gazu lub powstaniem nadmiernego albo zbyt małego ciśnienia,
• zabezpieczenie urządzeń i instalacji podczas pracy,
• ochrona znaków geodezyjnych przed uszkodzeniem lub przemieszczeniem.

W przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy urządzenie zabezpieczające jest zwykle elementem wyposażenia stanowiska, maszyny, instalacji lub obiektu. Może mieć postać osłony, bariery, ogrodzenia, zaworu bezpieczeństwa, blokady, uchwytu albo innego rozwiązania technicznego. Wymagania zależą od rodzaju pracy i zagrożenia, na przykład przy obsłudze pieców gazowych, rurociągów, luków, mostków, urządzeń dźwigowych lub ciężkich przedmiotów instalowanych na podwyższeniach.

W prawie ochrony środowiska i prawie karnym pojęcie to może odnosić się do wyposażenia obiektu, którego brak zwiększa ryzyko szkodliwego oddziaływania na środowisko lub stwarza inne zagrożenie. Przekazanie albo dopuszczenie obiektu do użytkowania bez wymaganych urządzeń zabezpieczających może prowadzić do odpowiedzialności przewidzianej w przepisach.

Szczególną kategorię stanowią urządzenia zabezpieczające znaki geodezyjne. Podlegają one ochronie razem ze znakami i budowlami triangulacyjnymi, a ich uszkodzenie, usunięcie lub samowolne przestawienie może skutkować odpowiedzialnością wykroczeniową. Podobnie ochronie prawnej podlegają urządzenia zabezpieczające oraz ostrzegawcze używane w ruchu i innych sytuacjach wymagających zapewnienia bezpieczeństwa. Ich samowolne naruszanie, przestawianie lub uszkadzanie może być karalne.