Urlop okolicznościowy

Urlop okolicznościowy to potoczne określenie uprawnienia do czasowego zwolnienia od pracy lub służby z powodu szczególnego zdarzenia osobistego albo rodzinnego. Nie jest zwykłym urlopem wypoczynkowym, ponieważ jego udzielenie wiąże się z konkretną okolicznością wskazaną w przepisach.

W prawie pracy urlop okolicznościowy ma postać płatnego zwolnienia od pracy. Przysługuje między innymi w związku z zawarciem małżeństwa przez pracownika, urodzeniem się jego dziecka albo śmiercią członka najbliższej rodziny. Wymiar zwolnienia zależy od rodzaju zdarzenia i stopnia pokrewieństwa. Czas takiego zwolnienia nie pomniejsza puli urlopu wypoczynkowego. Jego celem jest umożliwienie pracownikowi załatwienia spraw związanych z ważnym wydarzeniem życiowym, udziału w uroczystości lub zapewnienia niezbędnej pomocy rodzinie.

Najważniejsze cechy urlopu okolicznościowego:

• jest związany z określonym zdarzeniem, a nie z samym zamiarem odpoczynku,
• co do zasady wymaga poinformowania pracodawcy o przyczynie i terminie nieobecności,
• może podlegać udokumentowaniu w zakresie przewidzianym w przepisach,
• jest odrębnym uprawnieniem od urlopu wypoczynkowego.

Termin występuje także w pragmatykach służbowych dotyczących żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy, w tym Policji, Straży Granicznej i Służby Więziennej. W tych regulacjach jego znaczenie nie zawsze odpowiada rozwiązaniom stosowanym wobec pracowników. Urlop okolicznościowy może być jednym z rodzajów urlopów służbowych, udzielanym na zasadach określonych dla danej formacji, niekiedy jako urlop płatny albo bezpłatny. Zakres uprawnienia, jego wymiar, właściwość przełożonego oraz możliwość odwołania z urlopu zależą od przepisów dotyczących konkretnej służby.

W szczególnych warunkach służby, między innymi podczas mobilizacji, stanu wojennego lub wojny, urlop okolicznościowy może należeć do ograniczonego katalogu urlopów, które mogą zostać udzielone żołnierzowi zawodowemu. Oznacza to, że w tym kontekście termin odnosi się nie tylko do spraw rodzinnych, lecz do szczególnej instytucji urlopowej wynikającej ze statusu służbowego.