Uraz

Uraz to pojęcie opisujące fizyczne uszkodzenie organizmu człowieka, powstałe w wyniku oddziaływania czegoś zewnętrznego. W rozumieniu ustawy „Ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych” nie chodzi więc o każdą dolegliwość lub zmianę stanu zdrowia, lecz o naruszenie tkanek albo funkcjonowania narządów, którego przyczyną było działanie czynnika spoza organizmu.

Dla uznania danego skutku za uraz istotne są trzy elementy:

• musi dojść do uszkodzenia tkanek ciała lub narządów człowieka,
• uszkodzenie musi dotyczyć organizmu, a nie wyłącznie przedmiotów lub mienia,
• musi pozostawać w związku z działaniem czynnika zewnętrznego.

Czynnikiem takim może być różnego rodzaju zdarzenie lub oddziaływanie pochodzące z otoczenia. Sama obecność bólu, złego samopoczucia albo choroby nie przesądza jeszcze o wystąpieniu urazu w znaczeniu ustawowym. Konieczne jest wystąpienie uszkodzenia organizmu oraz zewnętrznej przyczyny tego uszkodzenia. Definicja koncentruje się zatem na skutku dla ciała i na jego źródle.

W ustawie dotyczącej ubezpieczenia społecznego z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych pojęcie urazu pomaga opisać jeden z podstawowych skutków zdarzeń, które mogą mieć znaczenie dla oceny sytuacji osoby ubezpieczonej. Ułatwia odróżnienie fizycznego następstwa działania zewnętrznego od innych problemów zdrowotnych oraz porządkować okoliczności związane z wypadkiem. W praktyce znaczenie mają zarówno rodzaj uszkodzenia, jak i ustalenie, co je spowodowało.

Słowo „uraz” pojawia się również w innych przepisach, w których może odnosić się do stanu zdrowia człowieka wymagającego uwzględnienia w określonej sytuacji prawnej. Znaczenie tego pojęcia zależy wtedy od funkcji przepisu, w którym zostało użyte. W przepisach dotyczących wykonywania obowiązków przez osoby pozbawione wolności może mieć związek z oceną ich stanu zdrowia, natomiast w regulacjach dotyczących leczenia niepłodności może być istotne przy rozważaniu zagrożenia dla zdolności płodzenia i potrzeby zabezpieczenia płodności. W każdym przypadku podstawowym sensem tego terminu pozostaje uszkodzenie organizmu wywołane czynnikiem zewnętrznym.