Upomnienie

Upomnienie to formalne zwrócenie uwagi na naruszenie obowiązku, zasad postępowania lub porządku prawnego, połączone z wezwaniem do zaniechania naruszeń albo wykonania określonego obowiązku. W polskim prawie nie jest jedną, jednolicie uregulowaną instytucją. Jego znaczenie zależy od przepisów dotyczących danej dziedziny i od tego, jaki organ jest uprawniony do jego udzielenia.

Najczęściej upomnienie ma charakter:

• kary dyscyplinarnej, zwykle najłagodniejszej spośród kar przewidzianych dla określonej grupy zawodowej lub służbowej. Może dotyczyć między innymi rzeczoznawców majątkowych, osób wykonujących zawody geodezyjne i kartograficzne, pracowników urzędów państwowych, pracowników naukowych oraz członków niektórych korpusów lub instytucji. Orzeczenie upomnienia może być dokumentowane w aktach osobowych i, zależnie od regulacji, podlegać zaskarżeniu;

• środka o charakterze ostrzegawczym w postępowaniu karnym lub wykonawczym. Upomnienie może poprzedzać decyzję o zarządzeniu wykonania kary albo o odwołaniu odroczenia lub przerwy w jej wykonywaniu. W takich sytuacjach jest sygnałem, że skazany naruszył obowiązki lub porządek prawny, a dalsze naruszenia mogą wywołać poważniejsze skutki;

• formalnego wezwania poprzedzającego egzekucję administracyjną. Wierzyciel może być zobowiązany do doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji, jeżeli przepisy nie przewidują wyjątku. Dokument wskazuje obowiązek, który należy wykonać, oraz konsekwencje jego niewykonania. Z doręczeniem upomnienia mogą wiązać się koszty obciążające zobowiązanego.

Upomnienie może mieć formę pisemną i powinno wskazywać przyczynę jego zastosowania, chociaż wymagania zależą od podstawy prawnej. Nie zawsze jest karą. W niektórych postępowaniach pełni funkcję uprzedzenia lub warunku podjęcia dalszych czynności przez organ. Samo udzielenie upomnienia nie powoduje więc w każdym przypadku takich samych następstw, a jego skutki należy oceniać na podstawie właściwych przepisów.