Art. 189 ustawy o finansach publicznych reguluje kwestie związane ze zleceniem płatności w ramach programów finansowanych z różnych źródeł, w tym środków europejskich oraz krajowych. Przepis ten jest kluczowy dla prawidłowego zarządzania środkami publicznymi, szczególnie w kontekście programów współfinansowanych przez Unię Europejską oraz inne fundusze międzynarodowe.

### 1. Zakres zastosowania

Art. 189 odnosi się do zlecenia płatności dotyczących wydatków kwalifikowalnych, które są zgodne z kryteriami określonymi w różnych aktach prawnych, takich jak:
- Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju,
- Ustawa o zasadach realizacji programów,
- Ustawa o zasadach realizacji programów 2021-2027,
- Ustawa o pomocy społecznej,
- Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) dotyczące instrumentu „Łącząc Europę”,
- Ustawy dotyczące wspierania zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego.

### 2. Procedura zlecenia płatności

Zlecenie płatności może być wystawione przez instytucję, o której mowa w art. 188 ust. 1, na podstawie pozytywnie zweryfikowanego wniosku o płatność. Instytucja ta ma również możliwość wystawienia zlecenia na płatność zaliczkową dla beneficjenta.

### 3. Konsekwencje niezłożenia wniosku o płatność

W przypadku niezłożenia wniosku o płatność na kwotę wydatków kwalifikowalnych lub niezwrócenia niewykorzystanej części zaliczki w terminie 14 dni od upływu określonego terminu, nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Odsetki te są liczone od dnia przekazania środków do dnia złożenia wniosku o płatność lub zwrócenia niewykorzystanej części zaliczki.

### 4. Wezwanie do zapłaty odsetek

Jeżeli stwierdzone zostaną okoliczności wskazane w ust. 3, instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do zapłaty odsetek lub wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności. W przypadku bezskutecznego upływu terminu, instytucja zarządzająca, pośrednicząca lub wdrażająca wydaje decyzję o zapłacie odsetek, określającą kwotę środków, od których nalicza się odsetki, termin ich naliczania oraz sposób zapłaty.

### 5. Upoważnienie do wydawania decyzji

Instytucja zarządzająca lub pośrednicząca może upoważnić instytucję wdrażającą będącą jednostką sektora finansów publicznych do wydawania decyzji o zapłacie odsetek. Od decyzji tej przysługuje odwołanie do właściwej instytucji zarządzającej lub pośredniczącej.

### 6. Rozporządzenia wykonawcze

Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego oraz minister właściwy do spraw rybołówstwa, w porozumieniu z Ministrem Finansów, określają w drodze rozporządzenia warunki i tryb udzielania oraz rozliczania zaliczek, w tym zwrotu środków pochodzących z dotacji z budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Rozporządzenia te uwzględniają rodzaje beneficjentów oraz sposób wdrażania działań w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich.

### 7. Projekty realizowane z udziałem środków międzynarodowych

Przepisy art. 189 ust. 1-4 stosuje się odpowiednio do projektów realizowanych z udziałem środków międzynarodowych, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Udzielenie, wypłata i rozliczenie zaliczki następuje w terminach i na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie, z uwzględnieniem wytycznych państw darczyńców lub umów zawartych z tymi państwami.

### Podsumowanie

Art. 189 ustawy o finansach publicznych jest kompleksowym przepisem regulującym procedury związane z zleceniem płatności w ramach programów finansowanych z różnych źródeł. Przepis ten zapewnia transparentność i odpowiedzialność w zarządzaniu środkami publicznymi, jednocześnie określając jasne zasady i konsekwencje dla beneficjentów, którzy nie spełniają swoich obowiązków w zakresie rozliczania otrzymanych środków.

o finansach publicznych

Art. 190 ustawy o finansach publicznych reguluje zasady rozliczania wydatków kwalifikowalnych przez jednostki sektora finansów publicznych, które są beneficjentami projektów finansowanych ze środków europejskich. Przepis ten odnosi się do dwóch różnych sposobów rozliczania wydatków kwalifikowalnych, zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013.

#### 1. Wydatek kwalifikowalny rozliczany zgodnie z art. 67 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1303/2013

Wydatki kwalifikowalne rozliczane w sposób określony w art. 67 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1303/2013, czyli na podstawie rzeczywiście poniesionych kosztów, muszą być ujęte we wniosku o płatność przekazywanym właściwej instytucji w terminie do 3 miesięcy od ostatniego dnia miesiąca, w którym wydatek został poniesiony. Przepis ten ma na celu zapewnienie terminowego i dokładnego rozliczania środków, co jest kluczowe dla transparentności i efektywności zarządzania funduszami europejskimi.

#### 2. Wydatek kwalifikowalny rozliczany zgodnie z art. 67 ust. 1 lit. b-e rozporządzenia nr 1303/2013

W przypadku wydatków kwalifikowalnych rozliczanych w sposób określony w art. 67 ust. 1 lit. b-e rozporządzenia nr 1303/2013, czyli na podstawie uproszczonych metod rozliczania kosztów (np. ryczałtów, stawek jednostkowych, finansowania opartego na wynikach), wydatek powinien zostać ujęty we wniosku o płatność po spełnieniu warunków określonych w umowie lub decyzji o dofinansowaniu. W każdym przypadku, wydatki te muszą być ujęte najpóźniej we wniosku o płatność końcową. Taki sposób rozliczania ma na celu uproszczenie procedur administracyjnych i zmniejszenie obciążeń biurokratycznych dla beneficjentów.

#### Znaczenie praktyczne

Przepis ten jest kluczowy dla jednostek sektora finansów publicznych, które są beneficjentami funduszy europejskich. Określa on jasne terminy i zasady rozliczania wydatków, co jest niezbędne dla prawidłowego zarządzania projektami finansowanymi ze środków UE. Przestrzeganie tych zasad jest istotne nie tylko z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa, ale również dla zapewnienia płynności finansowej projektów oraz uniknięcia potencjalnych sankcji finansowych za nieterminowe lub nieprawidłowe rozliczenia.

#### Podsumowanie

Art. 190 ustawy o finansach publicznych wprowadza szczegółowe zasady dotyczące rozliczania wydatków kwalifikowalnych przez jednostki sektora finansów publicznych, będące beneficjentami projektów finansowanych ze środków europejskich. Przepis ten różnicuje zasady rozliczania w zależności od metody rozliczania kosztów, co ma na celu zapewnienie efektywnego i transparentnego zarządzania funduszami europejskimi.

Art. 206 ustawy o finansach publicznych reguluje szczegółowe warunki dofinansowania projektów realizowanych z różnych funduszy europejskich oraz krajowych. Przepis ten jest kluczowy dla beneficjentów środków publicznych, ponieważ określa, jakie elementy muszą być zawarte w umowie o dofinansowanie projektu, aby zapewnić zgodność z obowiązującymi przepisami prawa.

#### 1. Zakres zastosowania

Art. 206 odnosi się do różnych źródeł finansowania, w tym:
- Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury,
- Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym,
- Europejskiego Funduszu Społecznego Plus,
- instrumentu „Łącząc Europę”.

Każde z tych źródeł finansowania ma swoje specyficzne wymagania, które muszą być uwzględnione w umowie o dofinansowanie.

#### 2. Elementy umowy o dofinansowanie

Umowa o dofinansowanie projektu musi zawierać następujące elementy:
- **Opis projektu lub zadania**: W tym celu, na jaki przyznano środki, oraz termin jego realizacji.
- **Harmonogram dokonywania wydatków**: Obejmuje okres co najmniej jednego kwartału.
- **Wysokość przyznanych środków**.
- **Zobowiązanie do poddania się kontroli**: Oraz tryb kontroli realizacji projektu lub zadania.
- **Zobowiązanie do stosowania wytycznych**: Określonych w odpowiednich przepisach, w zależności od źródła finansowania.
- **Termin i sposób rozliczenia projektu oraz ewentualnych zaliczek**.
- **Formy zabezpieczeń należytego wykonania zobowiązań wynikających z umowy**.
- **Warunki rozwiązania umowy**: Ze względu na nieprawidłowości występujące w trakcie realizacji projektu.
- **Warunki i terminy zwrotu środków**: W tym środków nieprawidłowo wykorzystanych lub pobranych w nadmiernej wysokości lub w sposób nienależny.

#### 3. Aktualizacja harmonogramu

Przepis przewiduje, że aktualizacja harmonogramu dokonywania wydatków nie wymaga zmiany umowy, co ułatwia elastyczne zarządzanie projektem.

#### 4. Wyłączenia i wyjątki

Art. 206 przewiduje również pewne wyłączenia i wyjątki:
- Przepis ust. 2 pkt 6 (dotyczący form zabezpieczeń) nie ma zastosowania do beneficjentów będących jednostkami sektora finansów publicznych, fundacjami, których jedynym fundatorem jest Skarb Państwa, oraz Banku Gospodarstwa Krajowego.
- W przypadku programów finansowanych z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym, wyłączenia dotyczą umów określonych w art. 134a pkt 7 i art. 134b ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.
- Dla państwowych jednostek budżetowych warunki określone zostają w porozumieniu, a przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio, z wyjątkiem pkt 6 i 8.

### Wnioski

Art. 206 ustawy o finansach publicznych jest szczegółowym przepisem, który precyzyjnie określa wymagania dotyczące umów o dofinansowanie projektów z różnych źródeł finansowania. Jego celem jest zapewnienie transparentności, odpowiedzialności oraz zgodności z przepisami prawa w zakresie wykorzystania środków publicznych. Beneficjenci tych środków muszą zwrócić szczególną uwagę na spełnienie wszystkich wymogów określonych w tym artykule, aby uniknąć potencjalnych problemów prawnych i finansowych.

Art. 207 ustawy o finansach publicznych reguluje zasady zwrotu środków finansowych pochodzących z funduszy europejskich w przypadku ich niewłaściwego wykorzystania. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia prawidłowego zarządzania środkami publicznymi oraz dla ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej.

#### 1. Zwrot środków

Zgodnie z ust. 1, środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich podlegają zwrotowi wraz z odsetkami, jeżeli zostały:
- wykorzystane z naruszeniem procedur określonych w art. 184,
- pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

Odsetki naliczane są w wysokości określonej dla zaległości podatkowych, co ma na celu zniechęcenie beneficjentów do niewłaściwego wykorzystywania środków.

#### 2. Procedura zwrotu

Zwrot środków może być dokonany przez pomniejszenie kolejnej płatności na rzecz beneficjenta (ust. 2). Instytucja odpowiedzialna za zarządzanie środkami uwzględnia tę kwotę w zleceniu płatności kierowanym do Banku Gospodarstwa Krajowego. W takim przypadku nie stosuje się przepisu ust. 4 pkt 3.

#### 3. Odsetki

Odsetki nalicza się do dnia zwrotu środków lub do dnia wpływu pisemnej zgody na pomniejszenie kolejnych płatności (ust. 3). Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do odsetek.

#### 4. Wykluczenie beneficjenta

Beneficjent może zostać wykluczony z możliwości otrzymania środków, jeżeli:
- otrzymał płatność na podstawie fałszywych dokumentów,
- nie zwrócił środków wraz z odsetkami w terminie,
- okoliczności niewłaściwego wykorzystania środków wynikły z popełnienia przestępstwa przez beneficjenta lub osoby działające w jego imieniu (ust. 4).

Okres wykluczenia wynosi trzy lata od dnia dokonania zwrotu środków (ust. 5-7).

#### 5. Wyjątki

Przepisu ust. 4 nie stosuje się do podmiotów realizujących zadania interesu publicznego, jednostek samorządu terytorialnego, instytutów badawczych prowadzących działalność leczniczą oraz innych określonych w ustawie podmiotów (ust. 8).

#### 6. Procedura wezwania i decyzji

Instytucja zarządzająca lub pośrednicząca wzywa beneficjenta do zwrotu środków lub wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności w terminie 14 dni (ust. 9). Po bezskutecznym upływie tego terminu, organ wydaje decyzję określającą kwotę do zwrotu, termin naliczania odsetek oraz sposób zwrotu środków (ust. 10).

#### 7. Upoważnienia

Instytucje zarządzające mogą upoważnić inne jednostki sektora finansów publicznych do wydawania decyzji o zwrocie środków (ust. 11-12).

#### 8. Odwołania

Od decyzji wydanej przez operatora programu, instytucję pośredniczącą lub wdrażającą służy odwołanie do właściwej instytucji zarządzającej lub organu pełniącego funkcję Krajowego Punktu Kontaktowego (ust. 13). W przypadku decyzji wydanej przez instytucję zarządzającą, służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (ust. 14).

#### 9. Wyłączenia

Przepisy ust. 1-9 nie stosują się do państwowych jednostek budżetowych (ust. 15).

### Podsumowanie

Art. 207 ustawy o finansach publicznych wprowadza szczegółowe zasady dotyczące zwrotu środków europejskich w przypadku ich niewłaściwego wykorzystania. Przepis ten ma na celu zapewnienie transparentności i odpowiedzialności w zarządzaniu funduszami publicznymi oraz ochronę interesów finansowych Unii Europejskiej. Wprowadza również mechanizmy sankcyjne, które mają zniechęcić beneficjentów do nieuczciwych praktyk.

Art. 61 ustawy o finansach publicznych określa właściwość organów pierwszej instancji do wydawania decyzji w odniesieniu do należności publicznoprawnych, o których mowa w art. 60 tej ustawy, oraz procedurę odwoławczą od tych decyzji.

#### 1. Organy pierwszej instancji

Art. 61 ust. 1 precyzuje, które organy są właściwe do wydawania decyzji w pierwszej instancji w odniesieniu do różnych kategorii należności:

1. **Należności budżetu państwa**:
   - Minister,
   - Wojewoda,
   - Inni dysponenci części budżetowych,
   - Kierownicy państwowych jednostek budżetowych.

2. **Należności związane z programami finansowanymi ze środków europejskich**:
   - Instytucje zarządzające,
   - Organy odpowiedzialne za wdrożenie instrumentu „Łącząc Europę”,
   - Organy pełniące funkcję Krajowego Punktu Kontaktowego lub Krajowej Instytucji Koordynującej,
   - Operatorzy programów, instytucje pośredniczące, instytucje wdrażające lub instytucje, które podpisały z beneficjentem umowę o dofinansowanie, pod warunkiem posiadania odpowiedniego upoważnienia.

3. **Należności, o których mowa w art. 60 pkt 6a**:
   - Naczelnik urzędu skarbowego,
   - W przypadku grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego przez naczelnika urzędu celno-skarbowego - naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ukaranego.

4. **Należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego**:
   - Wójt,
   - Burmistrz,
   - Prezydent miasta,
   - Starosta,
   - Marszałek województwa.

5. **Należności stanowiące przychody państwowego funduszu celowego**:
   - Dysponent państwowego funduszu celowego.

#### 2. Organy odwoławcze

Art. 61 ust. 2 określa organy odwoławcze właściwe do rozpatrywania odwołań od decyzji wydanych w pierwszej instancji:

1. **Minister Finansów**:
   - Od decyzji wydanej przez wojewodę.

2. **Organy pełniące funkcje instytucji zarządzających i odpowiedzialnych za wdrożenie programów finansowanych ze środków europejskich**:
   - Od decyzji wydanych przez operatorów programów, instytucje pośredniczące, instytucje wdrażające lub instytucje, które podpisały z beneficjentem umowę o dofinansowanie.

3. **Organy pełniące funkcje instytucji pośredniczących**:
   - Od decyzji wydanych przez instytucje wdrażające, jeśli rozpatrywanie odwołań zostało powierzone przez odpowiedni organ.

4. **Dyrektor izby administracji skarbowej**:
   - Od decyzji wydanych przez naczelnika urzędu skarbowego.

5. **Samorządowe kolegium odwoławcze**:
   - Od decyzji dotyczących należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

6. **Organ wyższego stopnia**:
   - Od decyzji wydanych przez inne organy lub dysponentów części budżetowej.

#### 3. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy

Art. 61 ust. 4 i 5 wprowadza możliwość złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przypadku decyzji wydanych przez ministra, instytucję zarządzającą, organ odpowiedzialny za wdrożenie instrumentu „Łącząc Europę” oraz organ pełniący funkcję Krajowego Punktu Kontaktowego lub Krajowej Instytucji Koordynującej. Wniosek ten jest alternatywą dla odwołania i podlega przepisom dotyczącym odwołań od decyzji.

### Podsumowanie

Art. 61 ustawy o finansach publicznych precyzyjnie określa właściwość organów do wydawania decyzji w pierwszej instancji oraz procedurę odwoławczą, co ma na celu zapewnienie jasności i przejrzystości w procesie dochodzenia należności publicznoprawnych. Przepisy te są kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania systemu finansów publicznych, zapewniając odpowiednie mechanizmy kontroli i odwoławcze.

Pomoc finansowa jest co do zasady wypłacana na podstawie zawartej umowy o dofinansowanie. Konieczne jest także złożenie wniosku o płatność, czyli dokumentu potrzebnego do otrzymania środków. Od tej reguły można odstąpić, jeżeli sama umowa przewiduje inne rozwiązanie. Sprawy dotyczące wypłaty pomocy prowadzi się z odpowiednim zastosowaniem zasad wskazanych w art. 19.

Umowa dofinansowania

Umowa dofinansowania w przepisach

o finansach publicznych5 przepisów

o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury na lata 2021-20271 przepis