Kodeks cywilny

Art. 59 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) reguluje procedurę wykreślania wpisów z rejestru dłużników niewypłacalnych. Przepis ten ma na celu zapewnienie, że rejestr dłużników niewypłacalnych odzwierciedla aktualny stan prawny i faktyczny, a także chroni interesy osób, które zostały niesłusznie wpisane do tego rejestru.

#### 1. Wykreślenie wpisów z urzędu

Zgodnie z pierwszym zdaniem art. 59, sąd rejestrowy z urzędu wykreśla wpisy z rejestru dłużników niewypłacalnych w razie uchylenia lub zmiany postanowienia, na którego podstawie wpisy były dokonane. Oznacza to, że jeśli pierwotne postanowienie, które stanowiło podstawę wpisu, zostanie uchylone lub zmienione, sąd rejestrowy ma obowiązek automatycznie usunąć taki wpis. Wpisy te nie podlegają ujawnieniu, co oznacza, że po ich wykreśleniu nie będą one widoczne w rejestrze.

#### 2. Wykreślenie na wniosek lub z urzędu

Wpisy mogą być również wykreślone z urzędu lub na wniosek, gdy po dokonaniu wpisu zapadło orzeczenie sądowe lub decyzja administracyjna, z których wynika, że wpisana do rejestru należność nie istnieje albo wygasło zobowiązanie, z którego ona wynika. Wygaśnięcie zobowiązania powinno być stwierdzone orzeczeniem lub zaświadczeniem właściwego organu lub oświadczeniami dłużnika i wierzyciela. Jest to istotne, ponieważ umożliwia to usunięcie wpisów, które stały się nieaktualne z powodu zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych.

#### 3. Wykreślenie w przypadku uchylenia orzeczenia o ogłoszeniu upadłości

Sąd rejestrowy z urzędu dokonuje wykreślenia wpisów, gdy uchylono orzeczenie o ogłoszeniu upadłości. Jest to logiczne, ponieważ uchylenie orzeczenia o ogłoszeniu upadłości oznacza, że nie ma podstaw do utrzymywania wpisu w rejestrze dłużników niewypłacalnych.

#### 4. Wykreślenie na wniosek w przypadku pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności

Sąd rejestrowy dokonuje wykreślenia wpisu na wniosek osoby wpisanej do rejestru dłużników niewypłacalnych, gdy tytuł wykonawczy, który stanowił podstawę wpisu, został prawomocnym orzeczeniem sądu pozbawiony wykonalności. Jest to ważne zabezpieczenie dla dłużników, którzy mogą wnioskować o wykreślenie wpisu, jeśli tytuł wykonawczy, na podstawie którego zostali wpisani, stracił swoją moc prawną.

#### 5. Wykreślenie wpisu dotyczącego osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej

Sąd rejestrowy z urzędu dokonuje wykreślenia wpisu dotyczącego osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, której upadłość ogłoszono, jeżeli zobowiązania tej osoby zostały umorzone prawomocnym orzeczeniem sądu. Jest to szczególne rozwiązanie mające na celu ochronę osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej, przed nieuzasadnionym utrzymywaniem ich w rejestrze dłużników niewypłacalnych po umorzeniu ich zobowiązań.

#### 6. Brak ujawnienia wykreślonych wpisów

Wszystkie wpisy wykreślone w całości nie podlegają ujawnieniu. Oznacza to, że po ich usunięciu nie będą one widoczne w rejestrze, co ma na celu ochronę prywatności i dobrego imienia osób, które zostały wykreślone z rejestru.

### Podsumowanie

Art. 59 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wprowadza mechanizmy, które mają na celu zapewnienie aktualności i rzetelności rejestru dłużników niewypłacalnych. Przepis ten chroni interesy osób wpisanych do rejestru, umożliwiając wykreślenie nieaktualnych lub niesłusznych wpisów zarówno z urzędu, jak i na wniosek. Wprowadzenie zasady, że wykreślone wpisy nie podlegają ujawnieniu, dodatkowo zabezpiecza prywatność i reputację tych osób.

o Krajowym Rejestrze Sądowym

Skarga kasacyjna przysługuje od postanowienia wydanego przez sąd drugiej instancji w trzech sprawach. Chodzi o ustalenie planu spłaty wierzycieli, umorzenie zobowiązań upadłego bez ustalenia takiego planu albo warunkowe umorzenie zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli. Jeżeli skarga kasacyjna zostanie wniesiona, skarżący może złożyć wniosek o wstrzymanie wydania postanowienia o umorzeniu zobowiązań upadłego, o którym mowa w art. 370f ust. 1. Sąd upadłościowy może uwzględnić taki wniosek. Przepis nie przewiduje jednak, że wstrzymanie następuje automatycznie po wniesieniu skargi. Jeżeli po rozpoznaniu skargi kasacyjnej postanowienie dotyczące ustalenia planu spłaty wierzycieli zostanie uchylone, sąd upadłościowy uchyla również postanowienie o umorzeniu zobowiązań upadłego, o którym mowa w art. 370f ust. 1. Postanowienie wydane przez Sąd Najwyższy w sprawie rozpoznania skargi kasacyjnej podlega obwieszczeniu.

Prawo upadłościowe

Jeżeli upadły nie może wykonywać obowiązków zapisanych w planie spłaty wierzycieli, może złożyć wniosek o jego zmianę. Przed rozstrzygnięciem sąd wysłuchuje wierzycieli. Sąd może przedłużyć okres spłaty zobowiązań, ale najwyżej o 18 miesięcy. Na postanowienie wydane przez sąd przysługuje zażalenie, a na postanowienie wydane przez sąd drugiej instancji można wnieść skargę kasacyjną. Jeżeli niemożność wykonywania planu jest trwała i wynika z okoliczności niezależnych od upadłego, sąd może, na jego wniosek i po wysłuchaniu wierzycieli, uchylić plan spłaty. W takim przypadku może również umorzyć niewykonane zobowiązania upadłego, o których mowa w art. 369 ust. 1. Także w tej sprawie przysługuje zażalenie, a od postanowienia wydanego przez sąd drugiej instancji można wnieść skargę kasacyjną. Jeżeli w czasie wykonywania planu nastąpi istotna poprawa sytuacji majątkowej upadłego, wierzyciel i upadły mogą wystąpić o zmianę planu. Dotyczy to poprawy wynikającej z przyczyn innych niż wzrost wynagrodzenia za pracę albo dochodów z działalności zarobkowej wykonywanej osobiście przez upadłego. Sąd rozstrzyga po wysłuchaniu upadłego i wierzycieli objętych planem. W tym przypadku na postanowienie wydane przez sąd przysługuje zażalenie. Przepis stosuje się odpowiednio do wierzycieli, których wierzytelności powstały przed zakończeniem postępowania upadłościowego, lecz zostały prawomocnie stwierdzone już po ustaleniu planu, w szczególności orzeczeniem, ugodą zawartą przed sądem albo ostateczną decyzją. Postanowienia dotyczące zmiany lub uchylenia planu, a także umorzenia niewykonanych zobowiązań, podlegają obwieszczeniu. Obwieszcza się również rozstrzygnięcia dotyczące zażalenia, skargi kasacyjnej oraz informacje o prawomocności tych postanowień.

Jeżeli upadły nie wykonuje obowiązków ustalonych w planie spłaty wierzycieli, sąd uchyla ten plan. Może zrobić to z własnej inicjatywy albo na wniosek wierzyciela. Przed podjęciem decyzji sąd wysłuchuje upadłego oraz wierzycieli objętych planem. Na postanowienie wydane przez sąd przysługuje zażalenie. Plan nie musi zostać uchylony, jeżeli naruszenie obowiązków jest nieznaczne. Wyjątkiem jest także sytuacja, w której umorzenie pozostałej części zobowiązań upadłego uzasadniają względy słuszności lub względy humanitarne. Oznacza to, że nawet stwierdzenie niewykonywania obowiązków nie zawsze prowadzi do uchylenia planu. Te same zasady stosuje się odpowiednio, gdy upadły nie złożył w terminie sprawozdania z wykonania planu, zataił w nim osiągnięte przychody lub nabyte składniki majątkowe, dokonał określonej czynności prawnej bez zgody sądu albo bez zatwierdzenia tej czynności przez sąd. Dotyczy to również ukrywania majątku lub prawomocnego uznania czynności prawnej upadłego za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli. Jeżeli plan zostanie uchylony, zobowiązania upadłego nie podlegają umorzeniu. W takim przypadku odpowiednio stosuje się także przepis wskazany w art. 370d ust. 4.

Jeżeli upadły wykona wszystkie obowiązki określone w planie spłaty wierzycieli, sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania tego planu. W tym samym postanowieniu sąd umarza zobowiązania upadłego, o których mowa w art. 369 ust. 1, jeżeli nie zostały wykonane wskutek realizacji planu spłaty wierzycieli. Oznacza to, że po prawidłowym wykonaniu planu część objętych nim zobowiązań może przestać obciążać upadłego. Umorzenie nie obejmuje wszystkich zobowiązań. Nadal trzeba wykonać zobowiązania alimentacyjne oraz zobowiązania wynikające z rent przyznanych w związku z wywołaniem choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci. Nie są umarzane także grzywny orzeczone przez sąd, obowiązki naprawienia szkody i zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, a także nawiązki i świadczenia pieniężne orzeczone przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie. Umorzeniu nie podlegają również zobowiązania dotyczące naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem. Wyłączone są ponadto zobowiązania, które upadły umyślnie pominął, jeżeli wierzyciel nie uczestniczył w postępowaniu. Na postanowienie wydane przez sąd przysługuje zażalenie. Do tego postanowienia odpowiednio stosuje się przepis art. 370d ust. 4. Po jego wydaniu nie można wszcząć postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności wynikających ze zobowiązań upadłego wskazanych w art. 369 ust. 1. Zakaz ten nie obejmuje wierzytelności wynikających ze zobowiązań wyłączonych z umorzenia.

Po upływie terminu na zgłaszanie wierzytelności i po przeprowadzeniu likwidacji majątku syndyk przekazuje sądowi projekt planu spłaty wierzycieli wraz z uzasadnieniem. Może też poinformować, że występują przesłanki do umorzenia zobowiązań bez ustalania planu albo do ich warunkowego umorzenia. Do dokumentów syndyk dołącza dowody doręczenia ich upadłemu i wierzycielom. Osoby te są pouczane o możliwości przedstawienia swojego stanowiska i mają na to czternaście dni. Syndyk przekazuje następnie ich stanowiska albo informację, że nie zostały złożone, wraz z przyczyną. Jeżeli postępowanie wszczęto wyłącznie na wniosek wierzyciela, syndyk co do zasady składa taki projekt albo informację również wtedy, gdy dłużnik nie zgłasza wniosku o plan spłaty lub o umorzenie zobowiązań. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której dłużnik, wezwany przez syndyka, oświadczy, że nie chce żadnego z tych rozstrzygnięć. W takim przypadku sąd wydaje postanowienie o zakończeniu postępowania. Jeżeli nie zgłoszono żadnych wierzytelności i nie ma wierzytelności podlegających umieszczeniu na liście z urzędu, sąd po upływie terminu może umorzyć zobowiązania bez ustalania planu. Nie zrobi tego, jeżeli nie zostały pokryte określone koszty postępowania lub inne zobowiązania masy upadłości. Sąd ustala plan spłaty, umarza zobowiązania albo warunkowo je umarza. Rozprawa odbywa się wtedy, gdy zażąda jej upadły, syndyk lub wierzyciel. O jej terminie zawiadamia się upadłego, syndyka i wierzyciela, który złożył wniosek. Zgłoszenie wierzytelności złożone po przekazaniu przez syndyka projektu lub wymaganej informacji pozostawia się bez rozpoznania. Rozstrzygnięcia dotyczące planu albo umorzenia są obwieszczane wraz z informacją o ich prawomocności. Można je zaskarżyć zażaleniem. Wydanie takiego rozstrzygnięcia oznacza zakończenie postępowania.

Jeżeli upadły nie może wykonywać obowiązków wynikających z planu spłaty wierzycieli, może złożyć wniosek o jego zmianę. Sąd rozpoznaje taki wniosek po wysłuchaniu wierzycieli. Może wtedy przedłużyć termin spłaty wierzytelności, ale najwyżej o osiemnaście miesięcy. Od postanowienia wydanego przez sąd przysługuje zażalenie, a od postanowienia wydanego przez sąd drugiej instancji skarga kasacyjna. Jeżeli niemożność wykonywania planu jest trwała i wynika z okoliczności niezależnych od upadłego, upadły może wystąpić o uchylenie planu oraz umorzenie niewykonanych zobowiązań wskazanych w art. 49115 ust. 1-3. Także w tym przypadku sąd wysłuchuje wierzycieli. Od postanowienia wydanego przez sąd przysługuje zażalenie, a od postanowienia wydanego przez sąd drugiej instancji skarga kasacyjna. Jeżeli w czasie wykonywania planu nastąpi istotna poprawa sytuacji majątkowej upadłego, każdy wierzyciel oraz upadły może złożyć wniosek o zmianę planu. Poprawa musi wynikać z przyczyn innych niż wzrost wynagrodzenia za pracę lub dochodów z osobiście wykonywanej działalności zarobkowej. Przed rozstrzygnięciem sąd wysłuchuje upadłego i wierzycieli objętych planem. Zażalenie przysługuje na postanowienie dotyczące zmiany planu. Te zasady stosuje się odpowiednio do wierzycieli, których wcześniejsze wierzytelności zostały później potwierdzone prawomocnym orzeczeniem, ugodą zawartą przed sądem albo ostateczną decyzją. Postanowienie o zmianie planu spłaty wierzycieli podlega obwieszczeniu. Obwieszcza się także postanowienie wydane przez sąd drugiej instancji w sprawie zażalenia, postanowienie wydane przez Sąd Najwyższy w sprawie skargi kasacyjnej oraz informację o prawomocności postanowienia o zmianie planu.

Po wykonaniu przez upadłego wszystkich obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania tego planu. W tym samym postanowieniu sąd umarza zobowiązania upadłego, które powstały przed ogłoszeniem upadłości i nie zostały wykonane w wyniku realizacji planu spłaty. Na takie postanowienie można wnieść zażalenie. Umorzenie nie obejmuje zobowiązań alimentacyjnych ani zobowiązań wynikających z rent przyznanych w związku z wywołaniem choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci. Nie są umarzane również grzywny orzeczone przez sąd, obowiązki naprawienia szkody i zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, a także nawiązki i świadczenia pieniężne orzeczone przez sąd jako środek karny albo środek związany z poddaniem sprawcy próbie. Wyłączenie dotyczy także obowiązku naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem. Umorzeniu nie podlegają ponadto zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie uczestniczył w postępowaniu. Po wydaniu postanowienia o wykonaniu planu spłaty niedopuszczalne jest wszczęcie egzekucji dotyczącej wierzytelności powstałej przed dniem ustalenia planu spłaty. Zakaz ten nie obejmuje wierzytelności wynikających z zobowiązań wskazanych w przepisie jako niepodlegające umorzeniu. Do opisanej sytuacji stosuje się odpowiednio także przepis art. 49119 ust. 5.

Umorzenie zobowiązań

Umorzenie zobowiązań w przepisach

Kodeks cywilny1 przepis

o Krajowym Rejestrze Sądowym1 przepis

Prawo upadłościowe7 przepisów