Ułaskawienie

Ułaskawienie to indywidualny akt łaski państwowej, polegający na darowaniu lub złagodzeniu skutków prawomocnego skazania. W polskim prawie jest uprawnieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i dotyczy przede wszystkim prawa karnego. Nie jest ponownym rozpoznaniem sprawy ani stwierdzeniem niewinności skazanego.

Ułaskawienie może obejmować całość albo część orzeczonej kary, a także inne jej skutki określone w akcie łaski. W praktyce może prowadzić między innymi do skrócenia kary, darowania jej niewykonanej części albo złagodzenia sposobu wykonywania. Zakres ułaskawienia zależy od treści rozstrzygnięcia. Akt łaski nie podważa samego wyroku i co do zasady nie oznacza uniewinnienia. Nie zastępuje również naprawienia szkody ani nie rozstrzyga o cywilnych roszczeniach pokrzywdzonego.

Postępowanie związane z prośbą o ułaskawienie jest uregulowane w Kodeksie postępowania karnego. W określonych sytuacjach sąd rozpoznający prośbę może działać w składzie z udziałem sędziów lub ławników, którzy uczestniczyli w poprzednim postępowaniu. Przy ocenie sprawy bierze się pod uwagę w szczególności zachowanie skazanego, stopień wykonania kary, jego stan zdrowia i sytuację rodzinną, naprawienie szkody oraz zdarzenia, które nastąpiły po wydaniu wyroku. Postępowanie może zostać zainicjowane przez Prokuratora Generalnego albo przez Prezydenta.

Ułaskawienie ma charakter wyjątkowy i indywidualny. Od amnestii różni się tym, że nie obejmuje całych kategorii osób lub czynów na podstawie aktu generalnego, lecz odnosi się do konkretnego skazanego. Nie należy go także utożsamiać z warunkowym umorzeniem postępowania, uniewinnieniem ani z ustawowym zatarciem skazania. W szczególnej sytuacji konstytucyjnej uprawnienie do ułaskawienia nie obejmuje osób skazanych przez Trybunał Stanu.