Ujawnienie

Ujawnienie w polskim prawie oznacza podanie określonej informacji, prawa, okoliczności lub przedmiotu do wiadomości właściwego organu, uczestników postępowania albo innych osób, w sposób przewidziany w przepisach. Termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji. Jego znaczenie zależy od dziedziny prawa i skutków, jakie ustawa wiąże z ujawnieniem.

Najczęściej ujawnienie ma charakter formalny. W prawie nieruchomości polega między innymi na wpisaniu prawa, roszczenia, postępowania lub sposobu zarządu do księgi wieczystej. Ujawnienie właściciela wymaga wykazania następstwa prawnego, a brak ujawnienia prawa własności może prowadzić do odpowiedzialności za szkodę. Wpis zapewnia publiczną dostępność informacji o stanie prawnym nieruchomości i może wpływać na bezpieczeństwo obrotu.

W prawie karnym i karnym skarbowym ujawnienie może oznaczać przekazanie organowi ścigania istotnych informacji o przestępstwie, jego okolicznościach, innych czynach lub sprawcach. Dobrowolne ujawnienie niekiedy jest przesłanką zastosowania szczególnego rozwiązania korzystnego dla sprawcy, na przykład odstąpienia od ukarania albo warunkowego zawieszenia kary. Skutek taki występuje wyłącznie wtedy, gdy spełnione są wszystkie warunki określone w konkretnym przepisie.

W postępowaniu karnym ujawnienie wiąże się także z udostępnieniem informacji, dokumentów lub treści przesłuchań. Jawność może być ograniczona, a rozpowszechnianie materiałów objętych ochroną wymaga zgody albo podlega innym ustawowym ograniczeniom. Ma to znaczenie dla ochrony tajemnicy zawodowej, informacji niejawnych, bezpieczeństwa państwa i prywatności osób uczestniczących w postępowaniu.

Ujawnienie może zatem powodować powstanie domniemania znajomości określonej informacji, umożliwiać jej wykazanie wobec innych osób, nakładać obowiązek działania albo prowadzić do szczególnych skutków procesowych. Nie należy utożsamiać go zawsze z publicznym ogłoszeniem, ponieważ w wielu przypadkach wystarczające jest przekazanie informacji oznaczonemu organowi lub dokonanie urzędowego wpisu.