Uczenie się nieformalne

„Uczenie się nieformalne” to pojęcie zdefiniowane w ustawie „Zintegrowany System Kwalifikacji”. Oznacza ono zdobywanie efektów uczenia się w wyniku różnych aktywności podejmowanych poza edukacją formalną oraz poza edukacją pozaformalną. Istotne są więc nie tylko same działania osoby uczącej się, lecz także ich rezultat, czyli określona wiedza, umiejętności lub inne efekty, które można uzyskać dzięki takim działaniom.

W tym pojęciu można wyróżnić kilka podstawowych elementów:

• musi wystąpić aktywność prowadząca do uczenia się, przy czym ustawa nie ogranicza jej do jednego rodzaju;
• jej wynikiem powinny być efekty uczenia się;
• aktywność odbywa się poza edukacją formalną i pozaformalną, a więc nie jest częścią tych dwóch sposobów organizowania edukacji.

Uczenie się nieformalne obejmuje zatem sytuacje, w których człowiek rozwija swoje kompetencje bez uczestniczenia w edukacji formalnej, takiej jak nauka w systemie szkolnym lub akademickim, oraz bez korzystania z edukacji pozaformalnej, czyli zorganizowanych form kształcenia prowadzonych poza tym systemem. O tym, czy dana aktywność ma znaczenie w rozumieniu ustawy, decyduje przede wszystkim to, że prowadzi do uzyskania efektów uczenia się, a nie jej nazwa, miejsce ani formalny status.

W ustawie „Zintegrowany System Kwalifikacji” termin ten służy do wskazania jednego ze sposobów uzyskiwania efektów uczenia się. Pozwala odróżnić efekty zdobyte samodzielnie lub w toku różnorodnej aktywności od efektów uzyskanych w ramach edukacji formalnej i pozaformalnej. Ma to praktyczne znaczenie, ponieważ pokazuje, że źródłem wiedzy i umiejętności mogą być także działania, które nie są prowadzone jako formalne zajęcia ani jako zorganizowane kształcenie poza systemem edukacji. Samo uczenie się nieformalne nie przesądza jednak automatycznie o uzyskaniu kwalifikacji. Wskazuje jedynie sposób, w jaki określone efekty uczenia się mogły zostać osiągnięte.