Ubezpieczony

Ubezpieczony to osoba objęta ochroną ubezpieczeniową albo systemem ubezpieczeń społecznych lub zdrowotnych, której dotyczą prawa i obowiązki wynikające z danego ubezpieczenia. Znaczenie tego terminu zależy od rodzaju ubezpieczenia i przepisów, w których został użyty.

W ubezpieczeniach prywatnych, regulowanych przede wszystkim przez Kodeks cywilny, ubezpieczonym jest osoba, której interes majątkowy lub osobisty jest chroniony na podstawie umowy. Nie zawsze jest ona jednocześnie ubezpieczającym, czyli stroną zawierającą umowę i zobowiązaną do zapłaty składki. Umowa może być zawarta na cudzy rachunek, a wtedy ubezpieczony jest inną osobą niż ubezpieczający. Nie należy go także utożsamiać z uprawnionym do otrzymania świadczenia, na przykład sumy ubezpieczenia. W zależności od umowy te role może pełnić jedna osoba albo kilka różnych osób.

W ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej ubezpieczony może być osobą, za której działania lub zaniechania ubezpieczyciel odpowiada wobec osób poszkodowanych. Zakres ochrony, przesłanki wypłaty odszkodowania oraz wyłączenia odpowiedzialności wynikają z przepisów i postanowień umowy. Ustawa może też uzależniać określone czynności, takie jak wskazanie osoby uprawnionej do świadczenia, od zgody ubezpieczonego.

W ubezpieczeniach społecznych ubezpieczony to osoba podlegająca ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu lub wypadkowemu, obowiązkowo albo dobrowolnie, na zasadach określonych w przepisach. Z tego statusu mogą wynikać uprawnienia do świadczeń, między innymi zasiłku chorobowego, świadczeń związanych z macierzyństwem, emerytury lub renty. Ubezpieczony jest odrębny od płatnika składek, którym może być na przykład pracodawca lub inny podmiot zobowiązany do zgłoszenia do ubezpieczenia i rozliczania składek.

W ubezpieczeniu zdrowotnym termin oznacza osobę objętą prawem do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przy czym zasady podlegania ubezpieczeniu i opłacania składki zależą od tytułu ubezpieczenia. W postępowaniach z zakresu ubezpieczeń społecznych ubezpieczony może być również stroną postępowania cywilnego.