Ubezpieczenie zdrowotne

Ubezpieczenie zdrowotne to publicznoprawny tytuł do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz mechanizm gromadzenia środków na ich finansowanie. W polskim systemie jest uregulowane przede wszystkim w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Ubezpieczenie zdrowotne ma co do zasady charakter powszechny i obowiązkowy. Obowiązek powstaje w związku z określonym statusem lub aktywnością ubezpieczonego, na przykład wykonywaniem pracy, prowadzeniem działalności, pobieraniem niektórych świadczeń albo pełnieniem służby. Przepisy wskazują także osoby, za które składkę finansuje lub przekazuje państwo, oraz przypadki objęcia ubezpieczeniem na szczególnych zasadach. Takie regulacje dotyczą między innymi niektórych żołnierzy, w tym osób odbywających zasadniczą służbę wojskową oraz żołnierzy pozostających w służbie podczas mobilizacji lub wojny.

Najważniejsze elementy ubezpieczenia zdrowotnego:

• zgłoszenie osoby do ubezpieczenia przez właściwego płatnika, a w określonych sytuacjach na jej własny wniosek,
• opłacanie składki na zasadach określonych w przepisach, co do zasady co miesiąc,
• finansowanie ze składek świadczeń udzielanych w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia,
• możliwość objęcia ubezpieczeniem członków rodziny w przypadkach przewidzianych prawem.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest związana z podstawą jej wymiaru i nie podlega podziałowi za część miesiąca. Przepisy określają również, jakie przychody lub świadczenia uwzględnia się przy ustalaniu tej podstawy, a jakie pozostają poza tym zakresem. Ubezpieczenie nie oznacza prawa do każdego świadczenia bez ograniczeń, ponieważ dostęp do konkretnych świadczeń zależy także od zakresu publicznego systemu, warunków ich udzielania i organizacji świadczeniodawcy.

Sprawy dotyczące podlegania ubezpieczeniu, zgłoszenia, wyłączenia z ubezpieczenia oraz uprawnień z niego wynikających rozpatrują właściwe organy Narodowego Funduszu Zdrowia, w postępowaniu określonym w przepisach. Ubezpieczenie zdrowotne należy odróżnić od ubezpieczeń społecznych, ponieważ jego zasadniczym celem jest zapewnienie finansowania opieki zdrowotnej, a nie wypłata świadczeń związanych z niezdolnością do pracy, starością lub utratą żywiciela.