Sąd może zabezpieczyć majątek dłużnika przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego. Oznacza to, że w toku postępowania sąd może powołać osobę pełniącą tę funkcję, aby objąć majątek dłużnika szczególnym nadzorem. Do tymczasowego nadzorcy stosuje się odpowiednio przepisy wskazane w tym artykule, dotyczące między innymi zasad wykonywania funkcji i czynności podejmowanych w postępowaniu. Obwieszcza się postanowienie o ustanowieniu tymczasowego nadzorcy, jego odwołaniu albo zmianie osoby pełniącej tę funkcję. Obwieszcza się także informację o uprawomocnieniu się postanowienia o uchyleniu zabezpieczenia przez odwołanie tymczasowego nadzorcy. Sąd może zobowiązać nadzorcę do przedstawienia sprawozdania w wyznaczonym terminie. Sprawozdanie może obejmować w szczególności informacje o sytuacji finansowej dłużnika, rodzaju i wartości jego majątku oraz przewidywanych kosztach postępowania upadłościowego. Wynagrodzenie tymczasowego nadzorcy ustala sąd, uwzględniając nakład pracy, zakres podjętych czynności, ich trudność oraz czas pełnienia funkcji. Co do zasady wynosi ono od jednej czwartej do dwukrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale poprzedniego roku. W szczególnie uzasadnionych przypadkach może zostać podwyższone do czterokrotności tej kwoty. Na wniosek nadzorcy sąd rozstrzyga także o zwrocie koniecznych wydatków. Wniosek trzeba złożyć w ciągu tygodnia od powiadomienia o odwołaniu albo od wygaśnięcia funkcji. Sąd może przyznać zaliczkę na wydatki, wypłacaną w pierwszej kolejności z zaliczki wpłaconej przez wnioskodawcę.

Prawo upadłościowe

Po ustanowieniu tymczasowego nadzorcy sądowego dłużnik nadal może samodzielnie dokonywać czynności zwykłego zarządu. Oznacza to, że samo ustanowienie nadzorcy nie pozbawia dłużnika prawa do podejmowania czynności należących do zwykłego zarządu. Jeżeli jednak dłużnik chce dokonać czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, musi uzyskać zgodę tymczasowego nadzorcy sądowego. Zgoda jest wymagana pod rygorem nieważności. Oznacza to, że jej brak powoduje skutek wskazany w przepisie, czyli nieważność takiej czynności. Zgoda nie musi zostać udzielona przed dokonaniem czynności. Tymczasowy nadzorca sądowy może wyrazić ją także później, ale tylko w terminie trzydziestu dni od dokonania czynności. Przepis nie przewiduje w tym zakresie dłuższego terminu. Dla czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu istotne jest więc uzyskanie zgody najpóźniej w tym trzydziestodniowym okresie.

Sąd może zawiesić postępowanie egzekucyjne oraz uchylić zajęcie rachunku bankowego, jeżeli jest to niezbędne do osiągnięcia celów postępowania upadłościowego. Takie działanie może nastąpić na wniosek wnioskodawcy, dłużnika albo tymczasowego nadzorcy sądowego. Przepis nie wskazuje, że sąd musi uwzględnić wniosek, lecz że może to zrobić, gdy uzna spełnienie określonego warunku za konieczne. Jeżeli sąd uchyla zajęcie rachunku bankowego, ustanawia tymczasowego nadzorcę sądowego, o ile wcześniej nie został on ustanowiony. Od tego momentu dyspozycje dłużnika dotyczące środków zgromadzonych na rachunku, którego zajęcie uchylono, wymagają zgody tymczasowego nadzorcy sądowego. Przepis wiąże więc możliwość dysponowania tymi środkami z uzyskaniem takiej zgody. Postanowienie wydane przez sąd w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia zajęcia rachunku bankowego doręcza się wierzycielowi prowadzącemu egzekucję i organowi egzekucyjnemu. Dłużnik oraz wierzyciel prowadzący egzekucję mogą złożyć zażalenie na to postanowienie.

Po uznaniu orzeczenia o wszczęciu zagranicznego postępowania upadłościowego sąd niezwłocznie zabezpiecza majątek dłużnika znajdujący się w Polsce. W tym celu ustanawia tymczasowego nadzorcę sądowego. Dotyczy to majątku położonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od tego, czy zagranicznym zarządcą jest inna osoba, czy dłużnik sam zarządza swoim majątkiem. Czynności dotyczące tego majątku, które wykraczają poza zwykły zarząd, wymagają zgody tymczasowego nadzorcy sądowego. Brak takiej zgody powoduje nieważność czynności, chyba że przepisy wymagają w danej sprawie zgody sądu. Zgody nadzorcy wymaga także wywiezienie składników majątku dłużnika poza Polskę. Zabezpieczenie ustanowione przez sąd kończy się z mocy prawa w kilku sytuacjach. Następuje to z chwilą wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego, prawomocnego oddalenia albo odrzucenia wniosku o jego wszczęcie, a także po umorzeniu postępowania dotyczącego tego wniosku. Zabezpieczenie upada również wtedy, gdy wniosek o wszczęcie wtórnego postępowania upadłościowego nie zostanie złożony w ciągu trzydziestu dni od obwieszczenia postanowienia o uznaniu zagranicznego orzeczenia. Od dnia uznania orzeczenia o wszczęciu zagranicznego postępowania upadłościowego, zarówno głównego, jak i ubocznego, sąd może na wniosek zagranicznego zarządcy zabezpieczyć dowody.

Sąd może zastosować inne sposoby zabezpieczenia, jeżeli istnieje obawa, że dłużnik ukryje swój majątek albo w inny sposób będzie działał na szkodę wierzycieli. Takie zabezpieczenie jest możliwe także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje poleceń tymczasowego nadzorcy sądowego. Przepis nie nakazuje sądowi ustanowienia zarządu przymusowego. Przyznaje mu możliwość zastosowania tego środka, jeżeli uzna go za potrzebny w opisanych okolicznościach. Jednym z możliwych sposobów zabezpieczenia jest ustanowienie zarządu przymusowego nad majątkiem dłużnika. W takim przypadku sąd wyznacza zarządcę przymusowego. W postanowieniu o ustanowieniu zabezpieczenia sąd określa również, jaki majątek zostaje objęty zarządem oraz w jaki sposób zarząd ma być wykonywany. Czynności dłużnika dotyczące majątku objętego zarządem przymusowym podlegają odpowiedniemu stosowaniu przepisów wskazanych w art. 77-79. Oznacza to, że sposób oceny tych czynności wynika z regulacji, do których odsyła przepis. Do zarządcy przymusowego odpowiednio stosuje się także przepisy art. 38 ust. 1a-3 oraz przepisy ustawy o syndyku.

Jeżeli zostanie złożony wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży, sąd ustanawia tymczasowego nadzorcę sądowego albo zarządcę przymusowego. Są to dwie możliwe funkcje, z których jedną sąd powierza osobie wskazanej w przepisie. Ustanowienie następuje w związku ze złożeniem takiego wniosku. Tymczasowy nadzorca sądowy albo zarządca przymusowy musi sporządzić i złożyć sprawozdanie w wyznaczonym terminie. Przepis nie określa długości tego terminu, lecz wskazuje, że sprawozdanie ma zostać przedstawione w terminie wyznaczonym w toku sprawy. Sprawozdanie powinno obejmować w szczególności informacje o stanie finansowym dłużnika, a także o rodzaju i wartości jego majątku. Powinny się w nim znaleźć również przewidywane koszty postępowania upadłościowego oraz inne zobowiązania masy upadłości, które trzeba byłoby ponieść, gdyby majątek był likwidowany na zasadach ogólnych. Ponadto sprawozdanie powinno zawierać inne informacje istotne dla rozpoznania wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży. Oznacza to, że jego zakres nie ogranicza się do wymienionych przykładowo danych, jeżeli dla rozpoznania wniosku znaczenie mają także inne informacje.

Jeżeli złożono co najmniej dwa wnioski o zatwierdzenie warunków sprzedaży, przeprowadza się aukcję między nabywcami. Jej celem jest wybór najkorzystniejszych warunków sprzedaży. Do aukcji stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jednak przepis określa dodatkowe zasady dotyczące jej organizacji i przebiegu. Warunki aukcji zatwierdza sąd w składzie jednoosobowym. O terminie aukcji trzeba zawiadomić nabywców oraz wnioskodawców co najmniej dwa tygodnie przed posiedzeniem wyznaczonym w celu jej przeprowadzenia. Aukcja odbywa się na posiedzeniu jawnym. Prowadzi ją tymczasowy nadzorca sądowy albo zarządca przymusowy, działający pod nadzorem sądu w składzie jednoosobowym. Najkorzystniejszą ofertę wybiera tymczasowy nadzorca sądowy albo zarządca przymusowy. Następnie przedstawia ją w sprawozdaniu. Jeżeli po złożeniu pierwszego wniosku zostanie złożony kolejny, nie stosuje się przepisu dotyczącego tego kolejnego wniosku. Natomiast wniosek złożony już po wyborze oferenta pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli dotyczy składników majątku dłużnika objętych przeprowadzoną aukcją.

Tymczasowy nadzorca sądowy

Tymczasowy nadzorca sądowy w przepisach

Prawo upadłościowe7 przepisów