Utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, jeżeli został ustalony w jakiejkolwiek postaci. Nie ma znaczenia jego wartość, przeznaczenie ani sposób wyrażenia. Oznacza to, że przepis obejmuje różne rodzaje twórczości, między innymi utwory literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne, programy komputerowe, utwory plastyczne, fotograficzne, muzyczne, architektoniczne, choreograficzne i audiowizualne, w tym filmowe. Ochrona dotyczy wyłącznie sposobu wyrażenia utworu. Nie obejmuje natomiast samych odkryć, idei, procedur, metod, zasad działania ani koncepcji matematycznych. Przedmiotem ochrony nie jest więc sama myśl lub rozwiązanie, lecz sposób, w jaki zostały przedstawione. Utwór może być chroniony już od chwili ustalenia, nawet jeśli nie został ukończony. Ochrona przysługuje twórcy bez konieczności dopełniania jakichkolwiek formalności.

o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Twórca może żądać zaniechania działania, które zagraża jego autorskim prawom osobistym. Jeżeli dojdzie już do naruszenia, może domagać się usunięcia jego skutków. Może to polegać między innymi na złożeniu przez naruszyciela publicznego oświadczenia o odpowiedniej treści i formie. Przepis nie wskazuje jednego obowiązkowego sposobu usunięcia skutków, lecz mówi o czynnościach potrzebnych w konkretnej sytuacji. Jeżeli naruszenie było zawinione, sąd może przyznać twórcy odpowiednią sumę pieniężną jako zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. Zamiast tego, na żądanie twórcy, sąd może zobowiązać sprawcę do zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany przez twórcę cel społeczny. Oznacza to, że wybór między zadośćuczynieniem dla twórcy a wpłatą na cel społeczny zależy od żądania twórcy, a samo przyznanie lub zasądzenie sumy należy do sądu. Jeżeli twórca nie wyraził innej woli, po jego śmierci z powództwem o ochronę jego autorskich praw osobistych może wystąpić małżonek. Jeżeli go nie ma, uprawnienie przechodzi kolejno na zstępnych, rodziców, rodzeństwo, a następnie zstępnych rodzeństwa. Te same osoby, w tej samej kolejności, mogą wykonywać autorskie prawa osobiste zmarłego twórcy. Niezależnie od nich z powództwem może wystąpić także właściwe ze względu na rodzaj twórczości stowarzyszenie twórców lub organizacja zbiorowego zarządzania, która zarządzała prawami autorskimi zmarłego twórcy.

Co do zasady prawo autorskie przysługuje twórcy. Oznacza to, że osoba, która stworzyła utwór, jest uznawana za uprawnioną do tego prawa, chyba że ustawa przewiduje wyjątek. Sam przepis nie wskazuje jednak, na czym polegają poszczególne uprawnienia twórcy. Ustawa wprowadza domniemanie dotyczące tego, kto jest twórcą. Przyjmuje się, że twórcą jest osoba, której nazwisko podano w tym charakterze na egzemplarzach utworu. Tak samo traktuje się osobę, której autorstwo zostało podane publicznie w inny sposób, jeżeli nastąpiło to w związku z rozpowszechnianiem utworu. Domniemanie oznacza, że na podstawie takich informacji daną osobę uznaje się za twórcę. Jeżeli twórca nie ujawnił swojego autorstwa, w wykonywaniu prawa autorskiego zastępuje go producent albo wydawca. Jeżeli nie ma ani producenta, ani wydawcy, zastępstwo obejmuje właściwa organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Przepis określa więc, kto może wykonywać prawo autorskie w okresie, gdy autor pozostaje nieujawniony.

Przepis wyjaśnia, kogo na potrzeby ubezpieczeń społecznych uznaje się za pracownika. Co do zasady jest nim osoba zatrudniona na podstawie stosunku pracy. Tak samo traktuje się osobę, która zawarła z własnym pracodawcą umowę agencyjną, umowę zlecenia, umowę o świadczenie usług albo umowę o dzieło, jeżeli wykonuje pracę na rzecz tego pracodawcy. Jeżeli pracownik spełnia jednocześnie warunki uznania go za osobę współpracującą, stosuje się wobec niego tę drugą kategorię. Przepis wskazuje także inne grupy. Są to między innymi osoby wykonujące pracę nakładczą, członkowie określonych spółdzielni oraz osoby pracujące w spółdzielni lub jej gospodarstwie na zasadach wynagradzania właściwych dla członków. Za osoby prowadzące pozarolniczą działalność uznaje się między innymi przedsiębiorców, twórców, artystów, niektórych wspólników i osoby prowadzące szkoły lub inne placówki oświatowe. W tej kategorii mieszczą się również akcjonariusze prostej spółki akcyjnej wnoszący do niej wkład w postaci pracy lub usług. Wyłączono natomiast osobę fizyczną prowadzącą działalność wskazaną w przepisie dotyczącym działalności nierejestrowanej. Osobą współpracującą może być między innymi małżonek, dziecko, rodzic, macocha lub ojczym osoby prowadzącej działalność albo wykonującej umowę agencyjną lub zlecenia. Warunkiem jest wspólne gospodarstwo domowe i współpraca przy tej działalności lub umowie. Przepis definiuje również stypendystę sportowego, osobę duchowną oraz osobę pozostającą w stosunku służby. Uznanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalenie jej rozpoczęcia następuje w decyzji właściwej komisji.

o systemie ubezpieczeń społecznych

Przepis wskazuje, kto może uzyskać prawo z rejestracji topografii. Jest to przede wszystkim twórca, ale uprawnienie może należeć także do jego następcy prawnego. Może je uzyskać również osoba, z którą twórcę łączy stosunek pracy lub inna umowa, a także osoba, która udzieliła mu pomocy przy stworzeniu topografii. Ponadto odpowiednio stosuje się inne, wskazane w tym przepisie regulacje ustawy.

Prawo własności przemysłowej

Twórca topografii ma prawo otrzymać wynagrodzenie, jeżeli przedsiębiorca korzysta z tej topografii. Przepis nie określa jego wysokości ani sposobu ustalenia. W takich sprawach należy odpowiednio uwzględniać także zasady przewidziane w art. 22 i 23, czyli stosować je z uwzględnieniem specyfiki prawa twórcy topografii i korzystania z niej przez przedsiębiorcę.

Jeżeli osoba składająca zgłoszenie patentowe nie jest autorem wynalazku, nie może poprzestać na samym wskazaniu wynalazku. W podaniu musi podać, kto go stworzył, oraz wyjaśnić, z czego wynika jej uprawnienie do ubiegania się o patent. Chodzi więc o ujawnienie zarówno twórcy, jak i podstawy, na której zgłaszający opiera swoje prawo do uzyskania ochrony patentowej. Obowiązek ten dotyczy tylko zgłaszającego, który nie jest twórcą.

Twórca

Twórca w przepisach

o prawie autorskim i prawach pokrewnych3 przepisy

o systemie ubezpieczeń społecznych1 przepis

Prawo własności przemysłowej3 przepisy