Przepis określa, jakie elementy musi obejmować czek. W dokumencie, w języku, w którym go wystawiono, trzeba umieścić słowo „czek”. Należy także wskazać bezwarunkowe polecenie zapłaty konkretnej sumy, nazwisko osoby zobowiązanej do zapłaty, miejsce płatności, a także datę i miejsce wystawienia. Dokument powinien być podpisany przez wystawcę. Przepis rozróżnia więc osobę wystawiającą czek od osoby, która ma zapłacić.

Prawo czekowe

Przy zapłacie trasat może żądać, aby posiadacz oddał mu czek z potwierdzeniem odbioru zapłaty. Posiadacz nie może odmówić przyjęcia tylko części kwoty. W takiej sytuacji trasat może domagać się wpisania informacji o częściowej zapłacie na czeku oraz wydania dodatkowego, odrębnego pokwitowania. Dzięki temu zakres dokonanej zapłaty zostaje potwierdzony zarówno na czeku, jak i w osobnym dokumencie.

Jeżeli trasat, czyli osoba zobowiązana do zapłaty czeku, wypłaca czek przenoszony przez indos, musi sprawdzić, czy indosy tworzą prawidłowy, ciągły szereg. Chodzi o ustalenie, czy sposób przenoszenia czeku między kolejnymi osobami jest formalnie uporządkowany. Trasat nie ma natomiast obowiązku sprawdzania, czy podpisy złożone przez indosantów są autentyczne lub prawidłowe. Przepis rozdziela więc kontrolę ciągłości indosów od kontroli podpisów.

Przepis określa sytuację, w której trasat nie może zrealizować czeku. Jeżeli otrzyma informację, że wobec wystawcy ogłoszono upadłość, musi odmówić zapłaty. Nie jest to decyzja zależna od jego uznania ani od dodatkowych okoliczności wskazanych w tym przepisie. Znaczenie mają dwa elementy: uzyskanie wiadomości o upadłości wystawcy oraz to, że informacja ta dotyczy czeku, którego zapłaty żądano.

Przepis dopuszcza, aby wystawca wskazał w czeku samego siebie jako osobę, na której zlecenie czek ma zostać spełniony. Możliwe jest także wystawienie czeku na rachunek innej osoby, czyli z przeznaczeniem dla niej, choć nie musi ona być wystawcą. Inaczej oceniono czek na okaziciela, gdy wystawca jest jednocześnie trasatem, czyli osobą wskazaną do zapłaty. Taki czek jest nieważny i nie wywołuje skutków prawnych.

Jeżeli dłużnik czekowy albo trasat otrzymał zawiadomienie o wszczęciu postępowania, a mimo to zapłacił czek, robi to na własne ryzyko. Oznacza to, że przepis nie zapewnia mu bezpieczeństwa takiej zapłaty. Zamiast płacić, może złożyć sumę czekową do depozytu sądowego w miejscu płatności. Takie złożenie pozwala mu uwolnić się od zobowiązania.

Przepis określa, gdzie można zrealizować czek. Miejscem płatności może być miejscowość, w której trasat ma miejsce zamieszkania. Czek może też wskazywać miejsce zamieszkania innej osoby albo inną miejscowość. W pierwszym przypadku obowiązuje jednak dodatkowy warunek: osoba trzecia musi być bankierem. Oznacza to, że nie każda osoba może zostać wskazana jako podmiot, w którego miejscu zamieszkania czek ma być płatny.

Przepis określa, kto i do kiedy może przedstawić weksel trasatowi do przyjęcia. Uprawnienie przysługuje zarówno posiadaczowi weksla, jak i każdej osobie, która faktycznie go ma. Przedstawienie jest możliwe tylko przed nadejściem terminu płatności i powinno nastąpić w miejscu zamieszkania trasata. Przepis wskazuje więc trzy elementy: osobę przedstawiającą, granicę czasową oraz właściwe miejsce.

Prawo wekslowe

Przyjęcie weksla oznacza, że trasat, czyli osoba wskazana do zapłaty, akceptuje obowiązek uregulowania należności w terminie płatności. Od chwili przyjęcia staje się akceptantem. Jeżeli nie zapłaci, posiadacz weksla może wystąpić przeciwko niemu bezpośrednio z żądaniem wszystkiego, czego można dochodzić na podstawie art. 48 i 49. Takie roszczenie przysługuje także wtedy, gdy posiadacz jest jednocześnie wystawcą weksla.

Przepis dopuszcza trzy sytuacje. Wystawca może wskazać samego siebie jako osobę, na której zlecenie weksel jest wystawiany. Może też być jednocześnie wystawcą i trasatem, czyli adresatem polecenia zapłaty. Ponadto wolno mu wystawić weksel na rachunek osoby trzeciej, a więc w związku z jej sprawą lub interesem. Oznacza to, że wystawca nie zawsze musi działać wyłącznie we własnym imieniu ani wskazywać inną osobę jako trasata.

Przy regulowaniu należności z weksla trasat, czyli osoba zobowiązana do zapłaty, może żądać zwrotu dokumentu od posiadacza, który potwierdził na nim otrzymanie pieniędzy. Posiadacz musi przyjąć również tylko część należnej kwoty, jeśli trasat ją oferuje. W takim przypadku trasat może zażądać odnotowania częściowej zapłaty na wekslu oraz wydania osobnego potwierdzenia tej wpłaty.

Przepis wskazuje, że zapłata weksla nie musi odbywać się wyłącznie w miejscu zamieszkania trasata, czyli osoby wskazanej jako zobowiązana do zapłaty. Miejscem płatności może być także miejscowość, w której mieszka osoba trzecia, albo inna, dowolnie wskazana miejscowość. Oznacza to, że treść weksla może przewidywać miejsce zapłaty inne niż miejscowość zamieszkania trasata.

Jeżeli dłużnik wekslowy albo trasat dowie się o wszczęciu postępowania i mimo to zapłaci weksel, robi to na własne ryzyko. Taka zapłata może więc nie uwolnić go od zobowiązania. Zamiast przekazywać pieniądze osobie uprawnionej, może złożyć sumę wekslową do depozytu sądowego w miejscu płatności. W ten sposób może zwolnić się z zobowiązania.

Trasat

Trasat w przepisach

Prawo czekowe7 przepisów

Prawo wekslowe6 przepisów