Toksyczność

Toksyczność to właściwość substancji określająca, w jakim stopniu może ona powodować szkodliwe skutki w organizmie człowieka. Pojęcie nie odnosi się wyłącznie do natychmiastowego zatrucia. Obejmuje także następstwa, które pojawiają się stopniowo i ujawniają po dłuższym czasie, zwłaszcza gdy dana substancja jest regularnie lub stale spożywana albo gdy człowiek pozostaje na nią narażony.

W definicji ustawowej istotne są trzy elementy:

• przedmiotem oceny jest konkretna substancja,
• bada się jej zdolność do wywoływania niekorzystnych skutków dla organizmu człowieka,
• uwzględnia się zarówno skutki bezpośrednie, jak i odroczone, związane z powtarzającym się kontaktem, spożyciem lub oddziaływaniem substancji.

Toksyczność opisuje zatem nie sam fakt, że substancja może być szkodliwa, lecz stopień jej potencjalnego negatywnego oddziaływania. Znaczenie mają także sposób i czas narażenia, ponieważ zagrożenie może wynikać z jednorazowego kontaktu albo z kumulowania się skutków regularnego lub stałego oddziaływania. Sama definicja nie wskazuje konkretnej substancji ani nie określa jednej wartości, od której można mówić o toksyczności. Służy wyjaśnieniu, jakie cechy i następstwa należy brać pod uwagę przy ocenie jej szkodliwości.

W ustawie „Ochrona zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych” pojęcie to pozwala opisywać zagrożenia związane z substancjami obecnymi w wyrobach tytoniowych lub powstającymi podczas ich używania. Ma więc znaczenie dla rozumienia zdrowotnych następstw narażenia, w tym skutków, które nie muszą być widoczne od razu, lecz mogą rozwijać się przy długotrwałym kontakcie.

Termin występuje również w regulacjach dotyczących ochrony wód. W tym kontekście może mieć znaczenie przy ocenie stanu wód podziemnych i powierzchniowych oraz przy uwzględnianiu zanieczyszczeń chemicznych, w szczególności substancji wskazywanych jako priorytetowe. Zawsze należy jednak odczytywać jego znaczenie w związku z konkretnym przedmiotem regulacji.