Tajemnica

Tajemnica w polskim prawie oznacza informację, której nieuprawnione ujawnienie lub wykorzystanie jest ograniczone albo zakazane na podstawie przepisów prawa. Ochrona obejmuje zarówno samą treść informacji, jak i niekiedy fakt jej uzyskania, źródło, dokumentację lub dane pozwalające zidentyfikować określoną osobę. Termin nie ma jednej, uniwersalnej definicji, a jego znaczenie zależy od rodzaju tajemnicy i regulacji, która ją ustanawia.

Tajemnica powstaje najczęściej w związku z wykonywaniem określonej funkcji, zawodu, służby albo zadania publicznego. Może dotyczyć między innymi:

• informacji uzyskanych przez adwokata, tłumacza przysięgłego lub inną osobę wykonującą zawód objęty obowiązkiem poufności,
• danych przetwarzanych przez organy publiczne, w tym informacji o kandydatach, przedsiębiorcach, dawcach komórek rozrodczych lub osobach korzystających ze świadczeń,
• informacji poznanych przez pracowników instytucji publicznych, w tym funkcjonariuszy i pracowników organów kontroli,
• informacji związanych z postępowaniem, przesłuchaniem, dokumentem albo działalnością organów państwa.

Obowiązek zachowania tajemnicy może dotyczyć obecnych i byłych pracowników lub członków określonych organów. Obejmuje zakaz przekazywania informacji osobom nieuprawnionym oraz obowiązek odpowiedniego zabezpieczenia dokumentów i danych. W postępowaniach prawnych tajemnica może uzasadniać ograniczenie jawności rozprawy lub przesłuchania, odmowę ujawnienia określonych informacji albo szczególny tryb udostępniania dokumentów.

Zakres ochrony nie zawsze jest bezwzględny. Ustawa może przewidywać zgodę osoby uprawnionej, dostęp do danych w określonym zakresie, obowiązek ich przekazania właściwemu organowi albo zwolnienie z obowiązku zachowania tajemnicy. Wyjątki muszą wynikać z przepisów i nie mogą być dowolnie rozszerzane. Naruszenie tajemnicy może prowadzić, zależnie od podstawy prawnej i okoliczności, do odpowiedzialności dyscyplinarnej, cywilnej, administracyjnej lub karnej. Z praktycznego punktu widzenia tajemnica służy ochronie prywatności, zaufania do zawodów i instytucji oraz bezpieczeństwa informacji.