Szkoda w środowisku

Szkoda w środowisku to, w rozumieniu polskiego prawa, negatywna, mierzalna zmiana stanu lub funkcji elementów przyrodniczych, oceniana w odniesieniu do ich stanu początkowego, która została spowodowana bezpośrednio lub pośrednio przez działalność człowieka. Nie każda uciążliwość lub niekorzystne oddziaływanie na środowisko jest więc szkodą w środowisku. Znaczenie ma skala zmiany, jej mierzalność oraz wpływ na chronione zasoby i ich funkcje.

Pojęcie obejmuje w szczególności:

• szkodę w gatunkach chronionych i siedliskach przyrodniczych, polegającą na znaczącym, niekorzystnym wpływie na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony;
• szkodę w wodach, powodującą znaczące, niekorzystne skutki dla ich stanu ekologicznego, chemicznego lub ilościowego, a także dla potencjału ekologicznego;
• szkodę w powierzchni ziemi, rozumianą jako zanieczyszczenie stwarzające znaczące ryzyko negatywnego wpływu na zdrowie ludzi, z uwzględnieniem obecnego lub planowanego sposobu korzystania z terenu.

Ocena, czy doszło do szkody, odbywa się na podstawie kryteriów uwzględniających między innymi rodzaj, rozmiar, zasięg, czas trwania i odwracalność oddziaływania. Istotne jest także odróżnienie szkody od bezpośredniego zagrożenia jej wystąpieniem. W przypadku zagrożenia przepisy mogą nakładać obowiązek podjęcia działań zapobiegawczych, natomiast po powstaniu szkody przewidują działania naprawcze, zmierzające do przywrócenia środowiska do stanu właściwego.

Pojęcie występuje przede wszystkim w ustawie o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. Ma również znaczenie w prawie ochrony środowiska, w tym przy dochodzeniu przywrócenia stanu zgodnego z prawem, stosowaniu środków zapobiegawczych oraz ustanawianiu zabezpieczenia roszczeń związanych z negatywnymi skutkami dla środowiska. Może pojawiać się także w regulacjach dotyczących działalności morskiej, między innymi przy zwrocie wydatków poniesionych na zapobieganie szkodzie wywołanej zanieczyszczeniem ze statku. Praktycznym skutkiem stwierdzenia szkody jest obowiązek podjęcia działań zapobiegawczych lub naprawczych oraz poniesienia związanych z nimi kosztów przez podmiot odpowiedzialny na zasadach określonych w przepisach.