Szkoda w mieniu

Szkoda w mieniu to uszczerbek dotyczący majątku osoby fizycznej, osoby prawnej albo innego podmiotu. Obejmuje przede wszystkim zniszczenie, uszkodzenie, utratę lub zmniejszenie wartości rzeczy, a także inne pogorszenie sytuacji majątkowej. Nie jest nią natomiast krzywda, czyli niemajątkowe cierpienie fizyczne lub psychiczne, chociaż jedno zdarzenie może spowodować jednocześnie szkodę w mieniu i krzywdę.

W prawie cywilnym szkoda może polegać na:

• stracie rzeczywistej, obejmującej uszczerbek już poniesiony, na przykład koszt naprawy, wartość zniszczonego przedmiotu albo wydatki konieczne do usunięcia skutków zdarzenia,
• utraconych korzyściach, czyli tym, czego poszkodowany nie uzyskałby, gdyby szkoda nie powstała.

Zakres naprawienia szkody zależy od podstawy odpowiedzialności i okoliczności sprawy. Może obejmować przywrócenie stanu poprzedniego albo zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Co do zasady znaczenie mają istnienie szkody, zdarzenie, które ją spowodowało, oraz związek przyczynowy między tym zdarzeniem a uszczerbkiem. Odpowiedzialność może wynikać z winy, niewykonania obowiązków, posiadania lub powierzenia mienia, a w niektórych przypadkach także z samego charakteru działalności stwarzającej zwiększone ryzyko.

Termin występuje w różnych gałęziach prawa. W Kodeksie cywilnym odnosi się między innymi do odpowiedzialności za czyn niedozwolony, ruch przedsiębiorstwa, produkt wadliwy oraz szkody wyrządzone przez osoby małoletnie. W Kodeksie pracy i przepisach dotyczących służby wojskowej oznacza także uszczerbek w mieniu pracodawcy, Skarbu Państwa albo mieniu powierzonym pracownikowi lub żołnierzowi. Przepisy mogą w takich sytuacjach przewidywać odpowiedzialność w pełnej wysokości, z uwzględnieniem określonych przesłanek uwalniających.

W prawie karnym szkoda w mieniu może być skutkiem czynu zabronionego albo okolicznością wpływającą na jego kwalifikację i wymiar kary. Jej rozmiar, w szczególności uznanie szkody za znaczną, zależy od regulacji właściwej dla danego przestępstwa. W przepisach odszkodowawczych dotyczących służby lub udzielania pomocy organom państwa szkoda w mieniu stanowi podstawę ustalenia świadczenia.