Przepis chroni sygnalistę przed wszelkimi działaniami odwetowymi. Oznacza to, że nie wolno podejmować wobec niego działań mających charakter odwetu. Zakazane są również próby zastosowania takiego działania, nawet jeśli ostatecznie do niego nie doszło. Niedopuszczalne jest także grożenie sygnaliście odwetem. Ochrona obejmuje więc zarówno sam odwet, jak i jego zapowiedź lub podejmowanie prób jego zastosowania.

o ochronie sygnalistów

Przepis chroni osobę, która ucierpiała wskutek świadomego przekazania przez sygnalistę nieprawdziwych informacji w zgłoszeniu lub publicznym ujawnieniu. Taka osoba może żądać od tego sygnalisty odszkodowania za poniesioną szkodę albo zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Warunkiem jest to, aby sygnalista świadomie podał informacje nieprawdziwe. Odpowiedzialność dotyczy osoby, która dokonała zgłoszenia lub ujawnienia publicznego.

Sygnalista może zwrócić się do właściwego organu publicznego o wydanie zaświadczenia. Organ ten powinien wydać dokument najpóźniej w ciągu miesiąca od otrzymania żądania. Zaświadczenie potwierdza, że dana osoba podlega ochronie przewidzianej dla sygnalistów w przepisach rozdziału 2. Chodzi o organ, który jest uprawniony do podjęcia działań następczych. Przepis określa więc adresata żądania, treść dokumentu oraz maksymalny termin jego wydania.

Przepis przewiduje odpowiedzialność za bezprawne ujawnienie danych pozwalających ustalić, kim jest sygnalista, osoba pomagająca mu w dokonaniu zgłoszenia lub osoba z nim powiązana. Odpowiedzialność dotyczy ujawnienia tożsamości wbrew przepisom ustawy. Za takie działanie może zostać wymierzona grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności. Ta ostatnia kara może trwać najwyżej rok.

Podmiot prawny, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organ publiczny mogą przyjmować zgłoszenia dokonane anonimowo. Oznacza to, że każdy z tych podmiotów może zdecydować, czy będzie przyjmował informacje o naruszeniu prawa, których autor nie ujawnił swojej tożsamości. Jeżeli anonimowa informacja została zgłoszona jednemu z tych podmiotów albo ujawniona publicznie, a następnie ustalono tożsamość sygnalisty i spotkały go działania odwetowe, stosuje się przepisy rozdziału 2. Jest to możliwe pod warunkiem spełnienia warunków wskazanych w art. 6. Jeżeli dany podmiot przyjmuje zgłoszenia anonimowe, do takich zgłoszeń stosuje się ustawę. Nie obejmuje to jednak wyjątków wskazanych w przepisie. Są to: art. 32 ust. 3, 5 i 6, art. 34 ust. 1 pkt 6, art. 37, art. 38, art. 40 ust. 1 zdanie drugie i ust. 2 zdanie drugie oraz art. 41.

Dane pozwalające ustalić tożsamość sygnalisty nie mogą być ujawniane osobom, które nie są do tego upoważnione. Wyjątkiem jest wyraźna zgoda sygnalisty. Ujawnienie może być także konieczne, jeżeli wynika z prawa i jest proporcjonalnym obowiązkiem związanym z postępowaniem wyjaśniającym prowadzonym przez organ publiczny albo z postępowaniem przygotowawczym lub sądowym. Może to nastąpić również w celu zagwarantowania prawa do obrony osobie, której dotyczy zgłoszenie. Co do zasady przed ujawnieniem organ publiczny lub sąd powinien powiadomić o tym sygnalistę i wyjaśnić przyczyny. Powiadomienia można nie przekazywać, jeżeli zagroziłoby to postępowaniu. Po otrzymaniu zgłoszenia podmiot prawny lub organ publiczny może przetwarzać dane osobowe tylko w zakresie potrzebnym do przyjęcia zgłoszenia albo podjęcia dalszych działań. Danych niemających znaczenia dla sprawy nie należy zbierać. Jeżeli zostaną zebrane przypadkowo, trzeba je usunąć niezwłocznie, nie później niż w ciągu 14 dni od ustalenia, że są nieistotne. W określonych przypadkach nie stosuje się obowiązku przekazania informacji o źródle danych, chyba że sygnalista nie spełnia warunków przewidzianych dla sygnalisty albo zgodził się na ujawnienie swojej tożsamości lub źródła danych. Dane i dokumenty dotyczące zgłoszenia zewnętrznego przechowuje Rzecznik Praw Obywatelskich przez 12 miesięcy po zakończeniu roku, w którym zgłoszenie przekazano właściwemu organowi. Podmiot prawny i organ publiczny przechowują dane oraz dokumenty przez 3 lata po zakończeniu roku, w którym przekazano zgłoszenie do właściwego organu, zakończono działania następcze albo zakończono postępowania zainicjowane tymi działaniami. Po upływie tych okresów dane usuwa się, a dokumenty niszczy. Wyjątkiem są dokumenty stanowiące część akt postępowań przygotowawczych, sądowych lub sądowoadministracyjnych.

Sygnalista powinien być łatwo rozpoznawalny dzięki jednemu elementowi albo kilku elementom wyposażenia, na przykład kurtce, kamizelce, kasku lub opasce. Ich kolory powinny być jaskrawe, a najlepiej także jednakowe. Przepis wskazuje jako przykłady barwę pomarańczową, żółtą i czerwoną. Takie kolory mają być używane wyłącznie przez sygnalistę, aby odróżniały go od innych osób.

Sygnalista

Sygnalista w przepisach

o ochronie sygnalistów6 przepisów

w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy1 przepis