Świadczenie rodzicielskie

Świadczenie rodzicielskie to świadczenie pieniężne związane z urodzeniem lub przyjęciem dziecka na wychowanie, przysługujące osobie, która sprawuje nad nim osobistą opiekę i nie ma prawa do zasiłku macierzyńskiego. Jego celem jest zapewnienie wsparcia także tym rodzicom lub opiekunom, którzy nie byli objęci ubezpieczeniem uprawniającym do tego zasiłku, na przykład z powodu braku zatrudnienia albo wykonywania pracy na podstawie umowy nieobjętej ubezpieczeniem chorobowym.

Świadczenie co do zasady przysługuje matce albo ojcu dziecka, a w określonych sytuacjach także opiekunowi faktycznemu, rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, lub osobie, która przysposobiła dziecko. Nie jest uzależnione od dochodu rodziny. Prawo do niego może zostać wyłączone lub ograniczone między innymi wtedy, gdy za ten sam okres pobierany jest zasiłek macierzyński albo inne świadczenie związane z rodzicielstwem.

Okres pobierania świadczenia zależy od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie lub przyjętych jednocześnie na wychowanie. Jest najdłuższy w przypadku urodzenia lub przyjęcia większej liczby dzieci. Szczególne reguły dotyczą także opieki nad dzieckiem przysposobionym, w tym granicy wieku dziecka. Świadczenie jest wypłacane za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu oraz, w odpowiednim zakresie, urlopowi rodzicielskiemu.

Termin „świadczenie rodzicielskie” może być używany również w szerszym znaczeniu, w przepisach regulujących sytuację zawodową funkcjonariuszy i żołnierzy. W tych regulacjach chodzi nie o świadczenie rodzinne, lecz o uposażenie albo inne należności pieniężne za okresy odpowiadające urlopom związanym z rodzicielstwem. Odrębne przepisy przejściowe mogą natomiast zachowywać wcześniejsze zasady wobec osób, które nabyły prawo do świadczenia przed zmianą regulacji. Znaczenie terminu zależy więc od dziedziny prawa i kontekstu, w którym został użyty.