Struktura organizacyjna

Struktura organizacyjna to uporządkowany układ jednostek, stanowisk, organów i osób działających w ramach określonej organizacji, a także relacji między nimi. Obejmuje w szczególności podział zadań, kompetencji i odpowiedzialności, zasady podporządkowania, sposób podejmowania decyzji oraz kanały współpracy i kontroli. Termin nie ma jednej, uniwersalnej definicji ustawowej, dlatego jego znaczenie zależy od rodzaju podmiotu i regulacji, w której został użyty.

Struktura organizacyjna może obejmować:

• organy podmiotu, ich skład i wzajemne kompetencje,
• jednostki wewnętrzne, oddziały lub jednostki terenowe,
• stanowiska służbowe i zależności hierarchiczne,
• podział zadań między komórki organizacyjne,
• zasady zastępstwa, nadzoru, współdziałania i odpowiedzialności.

W praktyce struktura może mieć charakter hierarchiczny, funkcjonalny, terytorialny albo mieszany. Jej formalny kształt jest zwykle określany w ustawie, statucie, regulaminie organizacyjnym lub innym akcie wewnętrznym. Dokument taki może wskazywać również tryb pracy organów, sposób tworzenia jednostek, zakres ich zadań oraz stanowiska występujące w danej organizacji.

Pojęcie występuje między innymi w prawie spółek, prawie administracyjnym i ustrojowym, przepisach dotyczących służb mundurowych i wojska, stowarzyszeń, kościołów i innych osób prawnych, a także w regulacjach dotyczących podmiotów leczniczych oraz bezpieczeństwa środowiskowego. W spółkach odnosi się do organizacji organów i sposobu wspólnego zarządzania. W administracji, siłach zbrojnych i służbach określa podporządkowanie oraz zakres działania poszczególnych jednostek. W ochronie zdrowia i systemach zarządzania bezpieczeństwem stanowi element dokumentacji opisującej odpowiedzialność personelu, zasady wykonywania czynności i nadzór nad ich prawidłowością.

Znaczenie praktyczne struktury organizacyjnej polega na tym, że pozwala ustalić, kto jest uprawniony do działania, komu podlega dana osoba lub jednostka oraz kto odpowiada za wykonanie określonych zadań. Ułatwia także ocenę, czy organizacja spełnia wymagania dotyczące kompetencji, nadzoru, współpracy i bezpieczeństwa.