Strażak

Strażak to w polskim prawie przede wszystkim funkcjonariusz pełniący służbę w Państwowej Straży Pożarnej. Termin ten odnosi się do osoby pozostającej w stosunku służbowym z tą formacją, wykonującej zadania ochrony przeciwpożarowej, ratownictwa, usuwania skutków zagrożeń oraz innych zadań określonych dla Państwowej Straży Pożarnej. W znaczeniu potocznym słowo „strażak” może obejmować także członków innych jednostek ochrony przeciwpożarowej, jednak przepisy dotyczące służby, legitymacji, uprawnień pracowniczych i obowiązków służbowych odnoszą je najczęściej do strażaków Państwowej Straży Pożarnej.

Status strażaka powstaje w sposób przewidziany w przepisach o Państwowej Straży Pożarnej, co do zasady w związku z mianowaniem do służby. Strażak pełni służbę w jednostce organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej i podlega przełożonym oraz zasadom właściwym dla służby mundurowej. W zależności od etapu służby może pozostawać między innymi w służbie przygotowawczej, stałej albo kandydackiej. Służba kandydacka wiąże się z nauką w szkole Państwowej Straży Pożarnej, określonym rozkładem czasu służby i zasadami zakwaterowania.

Z określeniem „strażak” przepisy łączą szczególne prawa i obowiązki. Obejmują one między innymi noszenie umundurowania, posługiwanie się legitymacją służbową, wykonywanie czynności za pośrednictwem właściwych przełożonych, korzystanie z urlopów oraz uprawnienia związane ze stażem służby, w tym możliwość otrzymania nagrody jubileuszowej. Przepisy regulują również czas służby, zasady opiniowania, warunki nauki oraz rozliczanie kosztów wyżywienia i umundurowania w określonych sytuacjach.

W ustawach i rozporządzeniach termin może występować zarówno jako określenie osoby wykonującej służbę, jak i element nazwy uprawnienia, dokumentu lub instytucji związanej z Państwową Strażą Pożarną. Jego znaczenie zależy więc od kontekstu, lecz w regulacjach służbowych wskazuje na funkcjonariusza tej formacji, a nie na ogólne określenie każdego pracownika ochrony przeciwpożarowej.