Strategiczny program badań naukowych i prac rozwojowych

Strategiczny program badań naukowych i prac rozwojowych to program ukierunkowany na realizację jednego z ważnych dla państwa kierunków rozwoju nauki i prac nad praktycznym zastosowaniem wyników badań. Pojęcie to zostało zdefiniowane w ustawie „Narodowe Centrum Badań i Rozwoju” i łączy dwa elementy: określony program oraz jego przyporządkowanie do strategicznego kierunku badań naukowych lub prac rozwojowych wskazanego w polityce naukowej państwa.

Oznacza to, że nie każdy program dotyczący nauki lub innowacji ma charakter strategiczny w rozumieniu tej ustawy. Konieczne jest, aby jego tematyka odpowiadała kierunkom uznanym w polityce naukowej państwa za szczególnie istotne. Program może obejmować badania służące poszerzaniu wiedzy, prace rozwojowe zmierzające do opracowania nowych rozwiązań albo oba te obszary jednocześnie. O jego znaczeniu decyduje więc nie tylko zakres merytoryczny, lecz także zgodność z szerszymi priorytetami państwa.

W praktyce takie programy porządkują działania publiczne w dziedzinie badań i rozwoju. Wyznaczają ramy dla planowania przedsięwzięć, koncentrowania środków i organizowania wsparcia wokół celów uznanych za strategiczne. Dzięki temu projekty badawcze i rozwojowe mogą być oceniane nie tylko pod kątem ich wartości naukowej lub przydatności technologicznej, ale również ich związku z kierunkami określonymi w polityce naukowej państwa.

W ustawie pojęcie to pełni zatem funkcję kwalifikującą. Pozwala ustalić, czy dany program należy do kategorii programów strategicznych, a w konsekwencji, czy może być traktowany jako instrument realizacji państwowych priorytetów w obszarze badań naukowych i prac rozwojowych. Ma to znaczenie dla instytucji organizujących lub wspierających takie działania, a także dla podmiotów uczestniczących w programach, ponieważ wskazuje, że ich przedsięwzięcia wpisują się w oficjalnie określony kierunek polityki naukowej.